اعلام سازمان تأمین اجتماعی مبنی بر مجاز بودن فعالیت بازنشستگان در تاکسیهای اینترنتی، اگرچه در ظاهر یک تصمیم اجتماعی بهنظر میرسد؛ اما بهپای انعطاف دیرهنگام در برابر واقعیتهای بازار کار نوشته میشود.
در اقتصادی که فرصتهای شغلی رسمی محدود و بازده حقوق بازنشستگی پایین است، ممنوعکردن اشتغال مجدد بازنشستگان نه تنها غیراقتصادی بلکه ضدِ کارایی است. هر فرد باید بتواند بر اساس میل شخصی و توان کاری خود در بازار فعالیت کند؛ قطع مستمری به دلیل اشتغال، نوعی تنبیه برای کار و تولید به حساب میآید. در مقابل حذف این محدودیت، به معنای نزدیکتر شدن به اصل «آزادی انتخاب در بازار کار» است.
سازمان تأمین اجتماعی تأکید کرده که اجرای طرح بیمه رانندگان به افزایش کرایهها منجر نخواهد شد. در حالی که این وعده تنها در صورتی عملی است که هزینههای بیمه بهصورت واقعی میان ذینفعان (راننده و پلتفرم) تقسیم شود و دولت یا سازمان، سهم خود را شفاف و مبتنی بر کارایی بپردازد.
در غیر این صورت، هرگونه هزینه جدید در نهایت از طریق افزایش قیمت یا کاهش کیفیت خدمات به مصرفکننده منتقل میشود حتی اگر در ظاهر کرایهها ثابت بمانند.
نکته مثبت طرح، به رسمیت شناختن جایگاه پلتفرمهای حملونقل آنلاین در ساختار رسمی اقتصادی است. این پلتفرمها نمونهای از کارکرد آزاد بازار هستند که بدون رانت دولتی، با رقابت و شفافیت قیمت، فرصت شغلی گسترده ایجاد کردهاند. هرچه قوانین بیمه و کار با واقعیت دیجیتال این بازار هماهنگتر شود، طبیعی است که کارایی، اشتغال و رضایت کاربران نیز افزایش پیدا کند.
از همین رو تصمیم جدید سازمان تأمین اجتماعی اگر به درستی اجرا شود، گامی مثبت در جهت آزادی اشتغال بازنشستگان، رسمیتبخشی به پلتفرمهای رقابتی و حرکت از نگاه حمایتی دستوری به سمت بازار کار منعطف و آزاد خواهد بود.
موفقیت این طرح در گرو پرهیز از مداخلهی قیمتی یا تعیین سهم بیمهای غیرواقعی است؛ بازار در نهایت خود راه تعادل را پیدا میکند، اگر دولت صرفاً ناظر منصف باشد، نه بازیگر فعال.
