به گزارش زمان اقتصاد، بررسی روند قیمتها در تیرماه ۱۴۰۵ تصویری از یک بازار دوقطبی را ترسیم میکند. از یکسو، شاهد جهشهای سنگین در کالاهایی هستیم که وابستگی مستقیمی به نهادههای وارداتی دارند؛ به ویژه روغنهای نباتی که با اختلافی معنادار از سایر کالاها پیشی گرفته و عملاً در صدر جدول تورم سالانه قرار دارند. این رشد خیرهکننده نشان میدهد که تغییرات نرخ ارز در طول یک سال گذشته به صورت مستقیم در قیمت تمامشده محصولات فرآوریشده منعکس شده است.
تحلیل دادههای این نمودار بیانگر بروز یک «شکاف تورمی معنادار» در سبد کالاهای اساسی است؛ بهطوری که ۷۷.۳ درصد از کل ۵۳ قلم کالای خوراکیِ پایش شده (۴۱ کالا)، تورمی فراتر از نرخ تورم نقطهایِ ۸۵.۲ درصدیِ نقاط شهری را تجربه کردهاند که این وضعیت نشاندهنده «سرعتِ پیشران» قیمت خوراکیها نسبت به شاخص کل است. در صدر این هرم تورمی، گروه روغنهای نباتی با جهشی ۴۰۰ درصدی، نقش محرک اصلی تورم را ایفا کردهاند که بیانگر انتقال کاملِ شوک ارزیِ نهادههای وارداتی به قیمت مصرفکننده است؛ در حالی که سایر کالاها نیز با توزیعِ متراکم در بازههای ۱۰۰ تا ۳۰۰ درصد، نشاندهنده یک الگوی فراگیرِ تورمِ هزینه-فشار هستند. این دادههای آماری مؤید آن است که «توزیع تورم» در سبد خوراکیها بهشدت به سمتِ اقلامِ پرکششِ وارداتی متمایل بوده و عملاً قدرت خرید خانوار با سرعتی بالاتر از نرخ رسمی تورم، در حالِ تحلیل است.
این نمودار نشاندهنده گذار بازار از ثبات به یک فازِ «اصلاح قیمتِ ناپایدار» در مقیاس ماهانه است؛ به نحوی که پراکندگی آماریِ تغییرات قیمت (از رشد 40 درصدی تا افت 15درصدی) نشاندهنده غلبهی متغیرهای کوتاهمدت از جمله سیاستهای تنظیمگری و نوسانات فصلی بر روند عمومی است. کاهش قیمت تا 15 درصدی در اقلام پروتئینی (مانند مرغ و تخممرغ)، هرچند یک «وقفه آماری» در روند صعودی محسوب میشود، اما در تحلیل کلان، این ارقام در مقابلِ تورمهای سالانه سهرقمی (مندرج در نمودار ۲)، ناچیز تلقی شده و فاقد اثرگذاری بر کاهشِ فشار معیشتیِ انباشته هستند. در مقابل، تداوم رشدِ مثبتِ قیمت در اقلام کشاورزی (نظیر هویج و پرتقال)، حکایت از چسبندگی تورم در لایههای توزیع و لجستیک دارد که مانع از تخلیه کامل اثرات تورمیِ ماهانه در بازار میشود؛ بنابراین، نوسانات این نمودار باید به مثابهی «تکانههای کوچک در یک روند صعودی کلان» تحلیل گردد.
