بازار مالی اسلامی در قطر طی سالهای اخیر با اتکا به چارچوبهای نظارتی پیشرو و نوآوریهای فناورانه، به یکی از بخشهای پویای مالی منطقه تبدیل شده است. بر اساس برآوردهای مؤسسه IMARC، ارزش این بازار در سال ۲۰۲۵ حدود ۵.۵ میلیارد دلار بوده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۴ با نرخ رشد سالانه مرکب ۹.۷۶ درصد به حدود ۱۲.۷ میلیارد دلار برسد.
نقش هوش مصنوعی در تحول مالی اسلامی
Qatar Islamic Bank (بانک اسلامی قطر) با بهرهگیری از سامانه «بهترین پیشنهاد بعدی» دادههای مشتریان را تحلیل کرده و محصولات کاملاً منطبق با شریعت پیشنهاد میدهد که این امر به شخصیسازی خدمات و افزایش رضایت مشتریان انجامیده است.
همچنین Qatar Central Bank (بانک مرکزی قطر) دستورالعملهای روشنی برای استفاده اخلاقی و ایمن از هوش مصنوعی منتشر کرده تا بانکها بتوانند بدون مغایرت با اصول شریعت، از این فناوری در ارزیابی ریسک و رعایت مقررات استفاده کنند.
در بخش «بیمه اسلامی» (تکافل) نیز شرکتهایی مانند Qatar Islamic Insurance Company از هوش مصنوعی برای ارزیابی دقیقتر ریسک و محاسبه منصفانهتر حق بیمه بهره میبرند.
روندها و محرکهای اصلی
حمایت دولت و محیط نظارتی پیشرو، توسعه ابزارهایی مانند صکوک و بیمه اسلامی را تسهیل کرده است. از سوی دیگر، ادغام فناوریهایی همچون زنجیره بلوکی (بلاکچین)، بانکداری همراه و توکنیزهسازی داراییها، به افزایش کارایی و جذب نسل جوان کمک کرده است.
در حوزه پایداری نیز انتشار «صکوک سبز» و تأمین مالی پروژههای انرژیهای تجدیدپذیر، همسو با معیارهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی، جایگاه قطر را بهعنوان یکی از بازیگران پیشرو در مالی اخلاقمحور منطقه تقویت کرده است.
تحولات اخیر
در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، اقداماتی نظیر انتشار نخستین صکوک فهرستشده توسط Qatar International Islamic Bank (بانک بینالمللی اسلامی قطر) به ارزش ۵۰۰ میلیون ریال قطر و همچنین انتشار «صکوک اجاره دولتی» توسط بانک مرکزی به نمایندگی از وزارت دارایی، نشاندهنده تعمیق بازار بدهی اسلامی در این کشور است.
همچنین یازدهمین کنفرانس مالی اسلامی دوحه با تمرکز بر ادغام هوش مصنوعی و زنجیره بلوکی در خدمات مالی برگزار شد که بیانگر جهتگیری آینده این بازار به سوی فناوریهای نوین است.
در مجموع، ترکیب نوآوری فناورانه، نظارت مؤثر و توسعه ابزارهای منطبق با شریعت، چشمانداز رشد پایدار بازار مالی اسلامی قطر را در سالهای آینده ترسیم میکند.
