طبق گزارش دنیای اقتصاد، افزایش مداوم قیمت اقلام خوراکی و کاهش قدرت خرید خانوار، بازار ماه رمضان ۱۴۰۴ را با رکود قابلتوجهی مواجه کرده است. رئیس اتحادیه قنادان از کاهش شدید فروش زولبیا و بامیه خبر داده و میگوید: «امسال دیگر خبری از مشتریان پرتعداد نیست و مردم به دلیل شرایط اقتصادی، کمتر خرید میکنند.»
وزیر جهاد کشاورزی پیش از ماه رمضان از تامین کالاهای اساسی خبر داده بود، اما فعالان بازار معتقدند مشکل اصلی کمبود کالا نیست بلکه افزایش قیمت و افت تقاضاست. دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد تورم نقطه به نقطه خانوارها در دی ماه ۱۴۰۴ به ۴۴.۶ درصد و تورم خوراکیها به ۸۹.۹ درصد رسیده است. این رشد سریع قیمتها، فشار شدیدی بر بودجه خانوار وارد کرده و سفره افطار بسیاری از خانوادهها را کوچک کرده است.
افت تقاضا و تغییر رفتار مصرفکنندگان
مطالعات میدانی از سوپرمارکتها و فروشگاههای زنجیرهای حاکی از کاهش ۴۰ تا ۵۰ درصدی تقاضا برای برخی اقلام است. برای مثال، فروش خرما تا ۹۰ درصد کاهش یافته و قیمت برخی برندهای یک کیلویی به ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تومان رسیده است. ساندویچهای آماده، آش و حلیم نیز با افت شدید تقاضا مواجه شدهاند. فروشندگان گزارش میدهند که میزان خرید از تامینکنندگان به شدت کاهش یافته است، زیرا حجم خرید مردم کاهش یافته و توان مالی آنها محدود شده است.
در بازار نان و قنادی نیز شرایط متفاوت است. نانوایان میگویند با وجود ثبات قیمت نان، افزایش هزینه آرد حاشیه سود را کاهش داده و فشار اقتصادی بر تولیدکنندگان ادامه دارد. قنادیها نیز کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی تقاضا را گزارش میکنند و قیمت زولبیا و بامیه تا ۴۹۵ هزار تومان برای درجه یک و ۴۴۵ هزار تومان برای درجه دو رسیده است، که باعث تغییر الگوی خرید از بستههای یک کیلویی به نیم کیلویی شده است.
بازار لبنیات و تغییرات قیمتها
بازار لبنیات نیز رشد قیمتی قابلتوجهی تجربه کرده است. ماست دو کیلویی برخی برندها به حدود ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. اجرای طرح کالابرگ الکترونیک با تخفیف ۱۰ درصدی روی کالاهای لبنی، توانسته تنها به تثبیت موقت تقاضای برخی محصولات کمک کند. به گفته فعالان صنفی، این اقدام نتوانسته افت کلی قدرت خرید را جبران کند.
دادههای میدانی نشان میدهد افزایش قیمتها نهتنها همهگیر بلکه نامتوازن بوده است؛ برای نمونه قیمت آش رشته حدود ۱۰ درصد افزایش یافته، اما قیمت حلیم تقریباً دو برابر شده و پنیر و چای رشد قابلتوجهی داشتهاند. این تفاوتها نشان میدهد تورم خوراکیها تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله نرخ ارز، هزینه تولید و حملونقل و ساختار توزیع قرار دارد.
بازار رمضان امسال نشانههای تغییر ساختاری در رفتار مصرفکنندگان را نشان میدهد. حتی با وجود تامین کالا، محدودیت بودجه خانوار، افزایش تورم، حذف یارانههای ارزی و نوسان نرخ ارز، باعث شده است که رونق سابق بازار رمضان بازنگردد و سفره افطار بسیاری از خانوادهها کوچک شود.
