گزارش از محمدمهدی قدیری
طبق دادههای اعلامی از مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطهبهنقطه در سال 1403 در محدودهای نسبتاً پایدار و متوسط قرار داشته است. در دو تا سه ماه نخست کاهش اندکی مشاهده میشود؛ اما از میانه سال به بعد روند کلی نرخ تورم افزایشی است. با وجود این، تغییرات سال 1403 فاقد جهشهای شدید بوده و عمدتاً در چارچوب نوسانات محدود و قابلپیشبینی باقی ماندهاست.
نرخ تورم نقطهبهنقطه در سال 1404 از ابتدای سال با سطحی بالاتر از 1403 آغاز میشود و در تمامی ماهها در سطحی بالاتر از سال قبل قرار دارد. روند آن عمدتاً صعودی است و در نیمه دوم سال با شتاب بیشتری افزایش مییابد. در ماه آخر نیز نرخ تورم نقطهبهنقطه سالانه به بیشترین مقدار ثبتشده در طول سال میرسد. این موضوع نشاندهنده تداوم فشار تورمی و تشدید روند افزایش قیمتها در این گروه کالایی است.
مطابق ارقام ارائهشده، مجموع نرخهای تورم نقطهبهنقطه 1403 حدود 348.1 درصد و مجموع 1404 حدود 460.8 درصد بودهاست که اختلاف 112.7 واحد درصد را نشان میدهد. این اختلاف معنادار نشان میدهد که سال 1404 نسبت به 1403 با افزایش قابلتوجه بار تورمی همراه بوده و قیمتها در گروه آب، برق و سوخت با سرعت و شدت بیشتری افزایش یافتهاند.
روند تورم نقطهبهنقطه سالانه در گروه آب، برق و سوخت از 1390 تا 1404
نمودار تورم نقطهبهنقطه سالانه در گروه آب، برق و سوخت طی دوره 1404–1390 نشان میدهد که تغییرات قیمتی در این بخش در طول سالها با نوسانات قابلتوجه و دورههای متفاوت تورمی همراه بودهاست. در سالهای ابتدایی دوره، یعنی حوالی 1390 تا 1392، جهشهای شدیدی در نرخ تورم مشاهده میشود و نرخها در برخی ماهها به محدوده 60 تا 70 درصد میرسند. این افزایش شدید عمدتاً ناشی از اصلاحات قیمتی و تغییرات ساختاری مرتبط با سیاستهای انرژی بوده و پس از آن با کاهش ناگهانی، تورم در سطح پایینتری تثبیت میشود.
از سال 1392 تا حدود 1396، منحنی تورم رفتاری باثباتتر و آرامتر را نشان میدهد. در این دوره گرچه نوسانات وجود دارد، اما شدت آنها کمتر بوده و نرخها بیشتر در محدوده ده تا چهل درصد حرکت میکنند. با وجود برخی قلهها، کلیت روند، تورم نسبتا کنترلشدهتری را نسبت به سالهای ابتدایی منعکس میکند. کف کمسابقه این دوره در فروردین 1397 با ثبت نرخ حدود 7 درصد قابل مشاهده است که پایینترین مقدار تورم نقطهبهنقطه سالانه این گروه در کل دوره محسوب میشود.
از سال 1397 تا 1401 مجدداً نوسانات تورمی افزایش مییابد و چندین موج افزایشی شکل میگیرد. با این حال، شدت این موجها همچنان کمتر از حد بالاهای تاریخی است و نمودار بیشتر روندی پرنوسان اما فاقد جهشهای بسیار بزرگ را نشان میدهد. این دوره بیش از آنکه شامل افزایشهای انفجاری باشد، بازتابدهنده شرایط کلی تورمی اقتصاد کشور و اثرگذاری آن بر قیمتهای انرژی است.
رکورد تاریخی تورم نقطهبهنقطه سالانه آب، برق و سوخت در آبان ماه ۱۴۰۴
تحولات تورمی از نیمه 1402 به بعد ماهیت متفاوتی به خود میگیرد. از این مقطع، منحنی تورم نقطهبهنقطه سالانه وارد مسیری صعودی و پایدار میشود و افزایش قیمتها با سرعت بیشتری ادامه مییابد. این روند در سال 1403 و خصوصا در سال 1404 شدت بیشتری پیدا میکند. در انتهای نمودار، یعنی آبان 1404، بالاترین نرخ تورم نقطهبهنقطه سالانه کل دوره مشاهده میشود؛ جایی که نرخ تورم به حدود 78 درصد میرسد. این مقدار بالاترین نقطه ثبتشده در کل 14 سال گذشتهاست و نشان میدهد که افزایش قیمتها در این سال نهتنها بالا بوده، بلکه از نظر تاریخی نیز بیسابقهاست.
بررسیها نشان میدهد که گروه آب، برق و سوخت در سالهای اخیر با افزایش پایدار و فزاینده تورم نقطهبهنقطه سالانه مواجه بودهاست. مقایسه مستقیم سالهای 1403 و 1404 نشان میدهد که سطح تورم در سال 1404 تقریباً در تمام ماهها بالاتر از سال قبل بوده و در پایان سال به بیشترین مقدار خود رسیدهاست. اختلاف 112.7 واحد درصدی میان مجموع تورم دو سال نیز بیانگر افزایش قابلتوجه فشار قیمتی در سال 1404 است. در بستر بلندمدت (1404–1390) نیز که تورم این گروه از نیمه 1402 وارد روندی کاملاً صعودی و شتابگرفته شده و در آبان 1404 با ثبت تورم حدود 78 درصدی، به بالاترین سطح طی ۱۴ سال گذشته رسیدهاست. بهطور کلی تورم گروه آب، برق و سوخت در سال 1404 ترکیبی از تورم مزمن، انباشته و شتابگرفته را تجربه کرده و فشار هزینهای قابلتوجهی بر مصرفکنندگان وارد شدهاست.
برای مطالعه بیشتر، صفحه اقتصاد واقعی را در زمان اقتصاد دنبال کنید.
