گزارش از احمد قربانی ، خبرنگار زمان اقتصاد؛
گزارشهای رسمی از منابع مالی بینالمللی نشان میدهد که در سال ۲۰۲۵، بخش انرژی جهانی همچنان متکی بر نفت خام است و غولهای نفتی بزرگ، سهم اصلی بازار را در اختیار دارند.
بر پایه دادههای پایگاه آماری ارزش بازار شرکتها (CompaniesMarketCap) و تحلیلهای مَتلی فول (The Motley Fool)، شرکت سعودی آرامکو با ارزش بازار حدود ۱٫۶۸۷ تریلیون دلار آمریکا، در صدر فهرست شرکتهای انرژی جهان قرار گرفته است. این رقم، بیش از ۳٫۴ برابر ارزش بازار شرکت اکسونموبیل است که در محدوده ۴۸۵ میلیارد دلار برآورد شدهاست.
در ردههای بعدی، شورون با حدود ۳۲۰ میلیارد دلار، پتروچاینا و شل هرکدام با حدود ۲۱۰ میلیارد دلار دیده میشوند. در مجموع، ایالات متحده با شرکتهای اکسونموبیل، شورون و کونوکوفیلیپس و منطقه خاورمیانه با آرامکو، بیش از نیمی از ارزش بازار جهانی انرژی را در اختیار دارند.
در مقابل، اروپا و آسیای بزرگ سهم بسیار کمتری در این رقابت دارند. ارزش شرکتهایی چون توتالانرژیز فرانسه و رپسول اسپانیا کمتر از یکدهم غولهای آمریکایی و عربستانی است؛ بهگونهای که شرکتهای کوچکتر مانند رپسول و آکسیدنتال تنها در محدوده ۴۰ تا ۵۰ میلیارد دلار ارزش دارند؛ یعنی حدود سیوپنج برابر کمتر از آرامکو.
از منظر اقتصادی، تمرکز ارزش بازار در دست چند شرکت بزرگ انرژی، بهویژه در خاورمیانه و آمریکا، نشاندهنده تمرکز شدید قدرت مالی و سیاسی در این حوزه است. این روند ضمن ایجاد ثبات درآمدی برای کشورهای دارای منابع نفتی، خطر وابستگی بیش از حد به سوختهای فسیلی و کاهش سرعت گذار به انرژیهای تجدیدپذیر را نیز افزایش میدهد.
در چنین شرایطی، تنوعبخشی به منابع انرژی، اصلاح ساختارهای یارانهای و سرمایهگذاری در فناوریهای کمکربن برای جلوگیری از شوکهای قیمتی و نوسانات بازار جهانی، اهمیت دوچندان مییابد.
یکهتازی آرامکو در بازار انرژی سال ۲۰۲۵ نشانهای از بازگشت دوباره هژمونی نفت در اقتصاد جهانی است؛ واقعیتی که میتواند مسیر سیاستگذاری انرژی و سرمایهگذاری جهانی را دستکم تا میانمدت تحت تأثیر قرار دهد.
