به گزارش زمان اقتصاد؛ طلا و نقره را می توان قدیمیترین دارایی قابل سرمایهگذاری بشر در طول تاریخ دانست. بطوریکه طی هزاران سال و با وجود به میان آمدن داراییهای دیگر، انسان مدرن نیز درست مانند نیاکان خود همچنان حساب ویژهای روی سرمایهگذاری بر روی این فلز گرانبها باز میکند. طلا با توجه به نقش حیاتی خود به عنوان پناهگاه امن، قویترین سپر محافظتی دارایی شهروندان در برابر تورم محسوب شده و همچنان جایگاه خود را در میان انسانهای عصر ما حفظ کرده است.
بروز تنشهای بزرگ جهانی، بیماریهای همه گیر همچون کرونا و رکود گسترده اقتصادی شکل گرفته در جهان طی سالهای پسا کرونا، منجر به افزایش قیمت و تقاضای جهانی برای طلا طی سالهای اخیر شده است.
با این وجود، مشکلات مرسوم در نگهداری امن این فلز گرانبها، همچنان بزرگترین مشکل نگهداری طلا محسوب میشود. اما سوال اینجاست که چگونه میتوان از مزایای یاد شده برای طلا بهرمند شد و در عین حال، مشکلات نگهداری این دارایی ارزشمند به ویژه از بعد امنیت را به حدقل ممکن رساند.
معضلات خرید و فروش طلا
همانطور که گفته شد، خرید طلای فیزیکی بهترین راه پیش روی بشر برای حفظ داراییهای خود در برابر تورم است. با این وجود، مشکلات پچیدهای نیز در این مسیر وجود دارد که ممکن است نه تنها کمکی به حفظ ارزش دارایی شهروندان در برابر تورم محسوب نشود، بلکه اصل سرمایه آنها را نیز زیر سوال ببرد.
به روزرسانی روشهای تقلب در ضرب طلا و سکه، امکان دریافت مبلغی بیش از ثمن معامله از سوی زرگران، حفظ امنیت طلای خریداری شده هنگام انتقال از بازار به نقطهای امن را میتوان از رایجترین مشکلات خرید طلا دانست. مضاف بر این، نگهداری طلای فیزیکی نیازمند امکانات و شرایط امنیتی خاصی همچون در نظر گرفتن فضایی مخفی و یا خرید گاوصندوقهای امن است که البته در همین شرایط نیز، نمیتوان نسبت به تامین امنیت قطعی طلا اطمینان کامل کسب کرد.
مشکل دیگری که حتما سرمایهگذاران قدیمی طلا احتمالا با آن مواجه شدهاند، میزان نقدشوندگی طلای فیزیکی در زمان بروز بحران در بازار است. به این معنا که قرارگیری طلا در موقعیتهای خرید یا فروش گسترده، ممکن است روی میزان نقد شوندگی این دارایی تاثیر گذاشته و سرمایهگذاران برای خرید یا فروش طلا دچار مشکل شوند.
از سوی دیگر، کارمزدهای خرید و فروش طلا نیز این دارایی را تبدیل به ابزاری برای سرمایهگذاری بلند مدت کرده و در صورت رشد بازار نیز مدت زمان نسبتا قابل توجهی طول میکشد تا کارمزدهای پرداختی بابت خرید و فروش جبران شده و سرمایهگذاران به سود واقعی دست یابند.
به عنوان مثال، خرید طلای شکسته در بازار ایران معمولات رقمی بین 4 تا 7 درصد کارمزد خرید به علاوه مالیات بر ارزش افزوده را در بر گرفته که البته برای فروش نیز همین میزان هزینه را باید پرداخت کرد.
نکته مهم اینجاست که طلا اساسا با داراییهایی چون ارزهای دیجیتال متفاوت بوده و حاشیه سود و ضرر آن بسیار محدود است. با این حساب، مدت زمان قابل توجهی برای جبران کارمزد و مالیات های پرداختی سرمایه گذاران مورد نیاز است تا پس از تسویه آنها، خریداران از سود سرمایه گذاری خود منتفع شوند.
صندوق های ETF طلا، بهترین جایگزین طلای فیزیکی
اکنون این سوال مطرح میشود که برای منتفع شدن امن از سود و مزایای بازار طلا چه باید کرد؟ آیا راهی برای به حداقل رساندن ریسک نگهداری و کارمزدهای بالای بازار طلا وجود دارد؟
سوال مهمتر اینکه با توجه به سود و ضرر نسبتا اندک طلا در کوتاه مدت، امکان سرمایهگذاری روی طلا به منظور نوسان گیری (مشابه ارزهای دیجیتال) وجود دارد؟
در پاسخ به این سوال باید گفت که خرید طلای غیر فیزیکی یا همان ETFها، بهترین راه سرمایهگذاری روی طلا است. اما با توجه به ماهیت غیر فیزیکی این مدل سرمایه گذاری، حصول اطمینان از امنیت سرمایه بزرگترین فاکتور در این مسیر محسوب می شود. اگرچه طی سال های اخیر، پلتفرم های متنوعی برای خرید و فروش آنلاین طلا با کارمزدهای پایین (بین 0.5 الی 1 درصد) ایجاد شده اند، اما متاسفانه به اذعان بانک مرکزی، بخش قابل توجهی از این پلتفرم ها در اصطلاح؛ خالی فروش بوده و یا دستکم، میزان طلای موجود در انبار آنها بسیار کمتر از ثمن مورد معامله میان مشتریان است.
نکته مهمتر اینکه نگاهی به وبسایت رسمی این پلتفرمها به خوبی نشان میدهد؛ مجوزی از سوی بانک مرکزی برای هیچ یک از آنها صادر نشده و نمادهای تجاری اعتبار بخش به آنها، صرفا به مواردی چون «ای نماد» یا مجوز انجمن های صنفی کسب و کارهای اینترنتی محدود میشوند که این مجوزها برای حفظ امنیت دارایی شما به ویژه درمیان مدت یا بلند مدت کافی به نظر نمیرسند.
در حقیقت، اگر قرار بر این باشد که به منظور تامین امنیت سرمایه و پرداخت کارمزد خرید و فروش کمتر، به سمت طلای غیرفیزیکی برویم، بستر سرمایهگذاری نیز میبایست به اندازه خود طلا، از اعتبار و مجوزهای قانونی کافی برخوردار باشد تا اصل سرمایه مورد تهدید قرار نگیرد.
بررسی روشهای مختلف سرمایهگذاری در طلا، از بازار فارکس گرفته تا پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین داخلی، نشان میدهد که خلا قانونی موجود در تمامی این موارد، آنها را به ابزار مناسبی برای سرمایهگذاری روی طلا در میان مدت یا بلد مدت تبدیل نمی کنند.
در این میان اما به نظر میرسد صندوقهای ETF طلا در بورس، بهترین روش سرمایهگذاری باشند. در این روش، سرمایهگذاران واحدهای سهم صندوق را از طریق کارگزاری و یا به صورت مستقیم خریداری کرده و طی ساعات فعالیت صندوق (منطبق با روزهای کاری بورس) میتوانند معاملات خود را به صورت کاملا آنلاین انجام دهند.
ارزش هر سهم در صندوقهای طلا، بر اساس میزان دارایی و ارش به روز این داراییها محاسبه میشود. دارایی صندوقهای طلا در بورس ایران از شمش و سکه طلا تشکیل شده که ارزش آنها معمولا به اندازه مشابه با طلای فیزیکی در بازار نوسان خواهد داشت.
میزان اندک ختلاف رشد یا ریزش ارش سهام صندوق با طلای معیار (18 عیار) نیز متاثر از میزان عرضه و تقاضا برای سهام صندوق است که البته میزان این اختلاف چندان زیاد نیست.
پشتوانه این صندوقها معمولا متشکل از گواهی سپرده طلا بوده که بر این اساس، هر صندوق موظف است بر اساس حجم در گردش سهام خود، طلای فیزیکی در انبار سازمان بورس داشته باشد که میزان دارایی آنها البته در وب سایت سازمان بورس، به صورت شفاف و به روز، قابل مشاهده است.
پس در حقیقت، سرمایهگذاران با خرید هر سهم صندوق، میزان مشخصی از طلای موجود در انبار بورس را به وسطه اوراق گواهی سپرده خریداری می کنند. با این وجود، در نظر داشته باشید که طلای موجود در سازمان بورس یا خزانه بانک ها به هیچ عنوان در دسترس نبوده و امکان دریافت طلای فیزیکی وجود ندارد. اما سهام صندوق به ساده قابل خرید و فروش است.
خوشبختانه خرید و فروش سهام این صندوقها، درست مانند سپردهگذاری بانکی کاملا معاف از مالیات بوده و کارمزد آنها نیز به هیچ عنوان با خرید طلای آنلاین قابل قیاس نیست.
به عنوان مثال، خرید 100 میلیون تومان طلا در هر یک از صندوقهای بورسی، تنها حدود 100 هزار تومان کارمزد برای خریداران در بر خواهد داشت که نزدیک به صفر است. این امر به ویژه میتواند برای معاملهگران علاقند به نوسانگیری در بازارهای مالی جذاب باشد.
با خرید طلا در صندوقهای بورسی، همچنین هیچگاه به مشکل نقد شوندگی بر نخواهید خورد و میتوانید طلای خود را از طریق کارگزای و یا به صورت مستقیم از طریق پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین، معامله کنید.
خرید و فروش صندوق نیز در ساعات کاری انجام شده و معمولا وجوه حاصل از فروش، بین 24 الی 48 ساعت به حساب سرمایهگذار واریز خواهد شد.
در خصوص امنیت سرمایهگذاری هم جای هیچگونه نگرانی نیست. شما تنها با در دست داشتن یک گوشی هوشمند و یا کامپیوتر، به سادگی میتوانید از آخرین وضعیت سرمایهگذاری خود آگاه شوید.
حتی اگر از بد حادثه، گوشی تفن همراه شما نیز به سرقت برود و سارق نیز موفق به باز کردن تمامی قفلهای شخصی شما بشود نیز، امکان دسترسی به طلای سپرده شما وجود نخواهد داشت.
چراکه سازمان بورس وجوه حاصل از فروش را تنها به شماره حسابی واریز خواهد کرد که از سوی سرمایهگذار و از طریق احراز هویت وی، در سازمان به ثبت رسیده و حتی امکان واریز وجه به حساب دیگر همان شخص نیز وجود نخواهد داشت!
به عنوان سخن پایانی، باید گفت که استفاده از راهکارهای مدرن و البته امن سرمایهگذاری، میتواند سرمایهگذاری در بازارهایی چون طلا را جذابتر کرده و دغدغههای ناشی از مشکلات مذکور را به حداقل ممکن کاهش دهد.
برای اثبات این مدعا، کافی است شرایط مورد اشاره برای خرید طلای فیزیکی و صندوق های طلا را با یکدیگر مقایسه نموده تا متوجه مزیت نسبی صندوق ها در برابر طلای فیزیکی شویم.
