غلامحسن تقی‌نتاج، دانشیار و عضو هیئت عامل صندوق توسعه ملی، در دومین پیش‌نشست یازدهمین همایش بین‌المللی مالی اسلامی با موضوع «تنظیم‌گری و نظارت نظام بانکی در عصر هوش مصنوعی» تأکید کرد: الگوهای سنتی نظارت بانکی دیگر پاسخگوی پیچیدگی، سرعت و حجم بالای داده‌ها در نظام مالی نیستند و امکان نظارت پیش‌نگر، دقیق و بلادرنگ را فراهم نمی‌کنند.
وی با اشاره به الزامات دوگانه بانک‌های اسلامی، اظهار داشت: انطباق هم‌زمان با مقررات و اصول شریعت، بدون بهره‌گیری از فناوری‌های نظارتی پیشرفته (RegTech) امکان‌پذیر نیست و این حوزه نیازمند تحول جدی است.
به گفته نتاج، چالش‌های اصلی استقرار فناوری‌های نظارتی در ایران شامل ضعف زیرساخت‌های داده‌ای، ناکارآمدی قوانین و مقررات، مقاومت نهادی در برابر تحول دیجیتال، دشواری‌های انطباق شرعی و کیفیت پایین داده‌های نظارتی است.
وی با اشاره به تحولات قانون جدید بانکی افزود: پررنگ شدن نظارت‌های شرعی از مهم‌ترین تغییرات این قانون است و امروز دیگر نمی‌توان نظارت فناورانه را بدون درنظر گرفتن الزامات شریعت تعریف کرد.
نتاج همچنین از وجود شکاف جدی میان پژوهش‌های داخلی و مطالعات بین‌المللی در حوزه بانکداری اسلامی خبر داد و تأکید کرد: مطالعات منسجم و بومی درباره راهبردهای رفع موانع بانکداری اسلامی هنوز شکل نگرفته و نیاز به طراحی یک چارچوب تصمیم‌گیری راهبردی برای مدیران بانکی احساس می‌شود.
این پژوهشگر با تفکیک «نظارت بر فناوری» از «فناوری‌های نظارتی» تصریح کرد: تمرکز این پژوهش بر نظارت‌های فناورانه است و در صورت درک صحیح این تمایز، پیشرفت مهمی در نظام نظارتی کشور حاصل خواهد شد.
وی در پایان با تأکید بر لزوم همکاری نهادی میان بانک مرکزی، مراکز فقهی و شرکت‌های فناوری گفت: نظارت هوشمند مبتنی بر ابزارهای فناورانه می‌تواند پلی میان ثبات نظارتی گذشته و چابکی مالی آینده باشد.
