به گزارش زمان اقتصاد، دادههای رسمی مرکز مدیریت بدهیها و داراییهای مالی عمومی نشان میدهد نسبت بدهی بخش دولتی به تولید ناخالص داخلی در سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۳ مسیر یکنواختی نداشته و پس از چند سال نوسان و افت، در سال ۱۴۰۳ جهش کرده است. بر اساس این دادهها، نسبت بدهی بخش دولتی که در سال ۱۳۹۶ حدود ۳۵.۷ درصد بود، در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ به ترتیب به ۳۶ و ۳۷.۷ درصد رسید، اما در ادامه کاهش یافت و در سالهای بعد در سطوح پایینتری قرار گرفت؛ با این حال در سال ۱۴۰۳ این نسبت به ۴۵.۱ درصد افزایش یافته و در سطحی بالاتر از ابتدای دوره ایستاده است.
در کنار این شاخص، روند نسبت نیاز به تامین مالی ناخالص دولت به تولید ناخالص داخلی نیز نشان میدهد فشار تامین مالی در سال ۱۴۰۳ تشدید شده است. این نسبت از ۴.۴ درصد در سال ۱۳۹۶ به ۵.۷ درصد در ۱۳۹۷ و ۵.۲ درصد در ۱۳۹۸ رسید، در سال ۱۴۰۰ به ۳.۶ درصد کاهش پیدا کرد، اما در نهایت در سال ۱۴۰۳ به ۷.۰۳ درصد افزایش یافت که بالاترین رقم ثبتشده در این دوره است. این شاخص علاوه بر کسری همان سال، بازپرداخت بدهیهای سررسید شده سالهای قبل را هم در بر میگیرد و از همین رو، افزایش آن میتواند نشانه بزرگتر شدن تعهدات مالی دولت در طول زمان باشد.
در برخی سالها رشد اسمی تولید ناخالص داخلی، بهویژه در دورههای تورمی، میتواند باعث شود مخرج کسر سریعتر از صورت رشد کند و نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی از لحاظ عددی پایینتر دیده شود. اما جهش نسبت بدهی در سال ۱۴۰۳ بیانگر آن است که در این مقطع، رشد بدهی و تعهدات مالی دولت از رشد تولید ناخالص داخلی پیشی گرفته و اثر خنثیکننده بزرگتر شدن اندازه اسمی اقتصاد دیگر کافی نبوده است.
همزمانی جهش نسبت بدهی و افزایش نسبت نیاز به تامین مالی ناخالص در سال ۱۴۰۳ از منظر بودجهای نیز اهمیت دارد؛ چون نشان میدهد دولت برای اداره امور مالی و پوشش تعهدات، وابستگی بیشتری به ابزارهای تامین مالی پیدا کرده است. افزایش فشار تامین مالی میتواند پیامدهایی مانند بالا رفتن هزینه تامین مالی دولت، اثرگذاری بر نرخهای سود و در نتیجه سختتر شدن تامین مالی بخش خصوصی داشته باشد و در صورت حرکت به سمت روشهای غیرپایدار، ریسکهای تورمی را نیز تقویت کند. به این ترتیب، مجموعه دادههای سال ۱۴۰۳ از ورود بدهی و نیاز تامین مالی دولت به سطحی بالاتر نسبت به ابتدای دوره حکایت دارد.
برای مطالعه بیشتر، صفحه کلان و سیاست اقتصاد را در زمان اقتصاد دنبال کنید.
