شیلان حسینی، خبرنگار زمان اقتصاد
به گزارش زمان اقتصاد، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای کشور در شهریورماه ۱۴۰۵ (بر مبنای سال پایه ۱۴۰۰=۱۰۰) به عدد ۷۲۹.۸ رسید. این رقم نشان‌دهنده رشد ۴.۲ درصدی قیمت‌ها تنها در طول ۳۱ روز شهریور نسبت به مردادماه است. با این حساب، نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه که بیانگر تغییر هزینه خانوارها نسبت به ماه مشابه سال قبل است، به عدد ۸۹.۸ درصد رسید؛ به زبان ساده‌تر، خانواده‌های ایرانی برای تأمین یک سبد کاملاً مشخص و یکسان از کالاها و خدمات در شهریور ۱۴۰۵، به‌طور میانگین حدود ۹۰ درصد بیشتر از شهریور ۱۴۰۴ پول پرداخت کرده‌اند. همچنین نرخ تورم سالانه (دوازده‌ماهه منتهی به شهریور ۱۴۰۵) با افزایش ۳.۷ واحد درصدی نسبت به ماه قبل، بر روی شاخص ۷۳.۶ درصد ایستاد.
(این نمودار روند صعودی پرشتاب تورم نقطه‌به‌نقطه در سال ۱۴۰۵ و مقایسه قله‌های تورم ماهانه را در بستر چند سال گذشته به‌خوبی نمایش می‌دهد)
شیفت موتور تورم ماهانه از خوراکی‌ها به خدمات و غیرخوراکی‌ها
بررسی جزئیات تغییرات ماهانه نشان می‌دهد که الگوی رشد قیمت‌ها در شهریور دچار تغییر شده است. در حالی که تورم ماهانه گروه «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» با افتی نسبی به ۲.۳ درصد رسیده، گروه «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» جهش ماهانه ۵.۷ درصدی را ثبت کرده است.
در میان ۲۳ گروه اصلی و زیربخش، بیشترین جهش ماهانه متعلق به بخش‌های خدماتی و ارتباطی بوده است:
- ارتباطات با ثبت رکورد ۱۴.۷ درصد، بالاترین تورم ماهانه شهریور را به خود اختصاص داد.
- تفریح و فرهنگ با ۹.۶ درصد در رتبه دوم گرانی ماهانه قرار گرفت.
- کالاها و خدمات متفرقه با ۸.۵ درصد (ایجاد ۰.۴ واحد درصد از کل تورم ماهانه کشور).
- حمل‌ونقل با ۷.۹ درصد (ایجاد ۰.۶۶ واحد درصد از کل تورم ماهانه کشور).
- پوشاک و کفش و آموزش هرکدام با ۶.۳ درصد.
- در بخش خوراکی‌ها نیز گروه سبزی‌ها و حبوبات با ۵.۷ درصد تورم ماهانه، بیشترین تأثیر افزایشی (۰.۲۸ واحد درصد) را در میان اقلام سفره خانوار ایفا کرد. در نقطه مقابل، اقلامی چون «انواع گوشت قرمز و سفید» با ۰.۹ درصد، «میوه و خشکبار» با ۱.۳ درصد و «روغن‌ها» با ۱.۵ درصد، کمترین تورم ماهانه را داشتند.
( این تصویر به‌طور دقیق لیدرهای گرانی ماهانه نظیر ارتباطات، تفریح، حمل‌ونقل و سبزیجات را در مقایسه با شاخص کل ۴.۲ درصدی به تصویر می‌کشد)
وضعیت بحرانی تورم نقطه‌به‌نقطه در اقلام ضروری
نگاهی به تغییرات قیمت‌ها نسبت به شهریور سال گذشته نشان می‌دهد که کالاهای مصرفی مردم تا چه میزان دچار جهش شده‌اند. گروه دخانیات با تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۶۲.۷ درصدی در صدر جدول قرار دارد. پس از آن، مبلمان و لوازم خانگی (۱۲۴.۶٪)، ارتباطات (۱۲۲.۷٪)، خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها (۱۲۱.۱٪)، حمل‌ونقل (۱۱۵.۲٪) و هتل و رستوران (۱۱۲.۶٪) همگی رشدی بیش از ۱۰۰ درصد را نسبت به سال قبل ثبت کرده‌اند که حاکی از بیش از دو برابر شدن قیمت این کالاها و خدمات است.
(این نمودار شدت جهش قیمت کالاهای اساسی و لوازم زندگی را نسبت به ماه مشابه سال قبل به‌صورت مقایسه‌ای آشکار می‌کند.)
ترازنامه آماری تورم شهریور ۱۴۰۵ در یک نگاه
| ردیف شاخص | شاخص کل شهریور ۱۴۰۵ | تورم ماهانه (٪) | تورم نقطه‌به‌نقطه (٪) | تورم سالانه (٪) |
|---|---|---|---|---|
| شاخص کل کشور | ۷۲۹.۸ | ۴.۲ | ۸۹.۸ | ۷۳.۶ |
| خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات | ۱۰۳۷.۴ | ۲.۳ | ۱۲۱.۸ | ۱۰۸.۸ |
| کالاهای غیرخوراکی و خدمات | ۶۰۱.۵ | ۵.۷ | ۷۱.۹ | ۵۵.۳ |
| مناطق شهری | ۷۱۲.۳ | ۴.۲ | ۸۶.۵ | ۷۱.۱ |
| مناطق روستایی | ۸۳۶.۰ | ۴.۵ | ۱۰۸.۹ | ۸۸.۰ |
(منبع جدول: داده‌های مرکز آمار ایران – گزارش شاخص بهای مصرف‌کننده شهریور ۱۴۰۵)
شکاف طبقاتی و فشار مضاعف بر مناطق روستایی و کم‌درآمدها
یکی از نکات، نابرابری در توزیع بار تورمی است:
۱. روستاها آسیب‌پذیرتر از شهرها: نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در مناطق روستایی به رقم سنگین ۱۰۸.۹ درصد رسیده که ۲۲.۴ واحد درصد از مناطق شهری (۸۶.۵٪) بالاتر است. همچنین تورم سالانه روستاییان به ۸۸.۰ درصد رسیده است. دلیل این امر، سهم بالاتر اقلام خوراکی در سبد مصرفی خانوار روستایی و عبور تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها از ۱۲۸ درصد در این مناطق است.
۲. فاصله تورمی دهک‌ها: نرخ تورم سالانه در دهک‌های هزینه‌ای بین ۷۱.۳ درصد (برای دهک دهم / ثروتمندترین) تا ۸۲.۴ درصد (برای دهک دوم / کم‌درآمدها) متغیر است. شکاف تورمی میان دهک‌ها با ۰.۴ واحد درصد افزایش نسبت به ماه گذشته، به ۱۱.۱ واحد درصد رسیده که تعمیق فشار معیشتی بر اقشار ضعیف‌تر جامعه را نشان می‌دهد.
