خیز دوباره چین در صنعت خودرو

تازه‌ترین آمار گمرک چین حاکی است در ده‌ماهه نخست ‌۲۰۲۵، ارزش صادرات خودرو با رشد ‌۱۴ درصدی به رکوردی تاریخی رسید؛ روندی که از ‌۲۰۲۳ تاکنون ادامه دارد و نتیجه تمرکز بر فناوری‌های نو و تنوع بازارهای هدف از روسیه تا آمریکای لاتین است.

گزارش و تحقیق از احمد قربانی ، خبرنگار زمان اقتصاد؛

بر اساس داده‌های رسمی گمرک چین، طی ده‌ماهه نخست سال ‌۲۰۲۵ ارزش صادرات خودروهای ساخت این کشور به ‌۷۹۸ میلیارد یوان، معادل حدود ‌۱۱۲٫۸ میلیارد دلار رسیده‌است. این رقم بیانگر رشد ‌۱۴٫۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته و فراتر از میانگین رشد کل صادرات صنعتی چین است. به این ترتیب، بخش خودرو به یکی از موتورهای اصلی تجارت خارجی پکن بدل شده‌است.

در سال ‌۲۰۲۴ نیز صادرات خودروی چین با رشد سالانه ‌۲۲٫۸ درصدی از مرز ‌۶٫۴ میلیون دستگاه گذشت و ارزش دلاری آن به ‌۱۱۷ میلیارد دلار رسید؛ در حالی‌که در ‌۲۰۲۳ برای نخستین‌بار چین با صادرات ‌۴٫۹ میلیون دستگاه از ژاپن پیشی گرفت و رتبه نخست جهانی را کسب کرد.

تحلیل داده‌های انجمن خودروسازان چین نشان می‌دهد خودروهای برقی و پلاگین‌هیبرید (NEV) نقش کلیدی در جهش صادرات دارند. در نیمه نخست ‌۲۰۲۵ حدود ‌۱٫۷ میلیون دستگاه خودروی نو انرژی صادر شد که نسبت به سال قبل رشد نزدیک به ‌۹۰ درصدی داشته‌است. به‌ویژه خودروهای هیبرید قابل شارژ با افزایش تقاضا در بازارهای خارجی سهم فزاینده‌ای یافته‌اند، در حالی‌که صادرات خودروهای برقی خالص به دلیل سیاست‌های تعرفه‌ای برخی مقاصد اندکی کاهش یافته‌است.

روند صادرات از ‌۲۰۲۳ تا ‌۲۰۲۵ نشان می‌دهد تمرکز جغرافیایی از بازارهای سنتی اروپایی به ترکیبی متنوع‌تر از مناطق نوظهور منتقل شده‌است طوری‌که اروپا همچنان بالاترین ارزش صادرات خودروهای برقی را جذب کرده‌است و در ‌۲۰۲۵ بیش از ‌۲۰ میلیارد دلار واردات از چین ثبت شده، هرچند محدودیت‌های تجاری اتحادیه اروپا رشد را تعدیل کرده‌است. همچنین روسیه از ‌۲۰۲۴ به بزرگ‌ترین بازار مقصد چین بدل شد و واردات خود را از برندهای چینی دو برابر کرد، هرچند تعرفه‌های جدید بازیافت ممکن است در ‌۲۰۲۵ سرعت رشد را کاهش دهد.

از سوی دیگر آسیای جنوب‌شرقی، کشورهایی چون تایلند و مالزی در حال تبدیل شدن به مراکز مونتاژ و مصرف خودروهای برقی چینی هستند و بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، روند پذیرش این فناوری در اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (ASEAN) شتاب گرفته است.

خاورمیانه امارات و عربستان در میان پنج مقصد اصلی صادراتی قرار گرفته‌اند و با توسعه زیرساخت‌های شارژ، تقاضا برای مدل‌های هیبریدی و برقی چینی به‌سرعت در حال افزایش است. آمریکای لاتین، برزیل در ‌۲۰۲۴ به بزرگ‌ترین واردکننده خودروهای نو انرژی چین تبدیل شد و با رشد سرمایه‌گذاری مستقیم خودروسازان چینی در خاک خود، نقش آن در ‌۲۰۲۵ پایدار مانده است.

رشد کمّی و ارزشی صادرات خودرو برای اقتصاد چین چند پیام روشن دارد: نخست، حرکت صنعت از تولید انبوه کم‌ارزش به صادرات محصولات با فناوری بالا؛ دوم، تقویت تراز تجاری و کاهش وابستگی به صادرات سنتی؛ و سوم، تثبیت موقعیت چین در زنجیره جهانی تأمین خودروهای برقی و اجزای باتری.

برای اقتصاد جهانی نیز این روند به معنای فشار رقابتی فزاینده بر تولیدکنندگان ژاپنی، کره‌ای و اروپایی است. همزمان، برخی کشورها با ابزارهای تعرفه‌ای یا مقررات فنی در تلاش‌اند واردات از چین را کنترل کنند، در حالی‌که تولیدکنندگان چینی با انتقال خطوط مونتاژ به بازارهای هدف این محدودیت‌ها را تا حدی دور می‌زنند.

کارشناسان انجمن خودروسازان چین پیش‌بینی می‌کنند با وجود احتمال کندی رشد در سال آینده به‌دلیل تعدیل یارانه‌های داخلی و تغییر سیاست‌های تجاری خارجی، ظرفیت صادرات خودروهای نو انرژی همچنان رو به افزایش خواهد بود. تنوع بازارها، مزیت هزینه تولید و تسلط چین بر فناوری باتری تضمین می‌کند این کشور تا چند سال آینده جایگاه نخست خود را در صادرات خودرو حفظ کند.

منابع: