به گزارش زمان اقتصاد، جدیدترین آمار منتشرشده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد که متغیرهای پولی در پایان بهمن ۱۴۰۴ با رشد قابلتوجهی همراه بودهاند. افزایش شدید نقدینگی و نیز افزایش پایه پولی دو شاخصی که مستقیماً با تورم، قدرت خرید مردم، قیمت کالاها و ثبات اقتصادی ارتباط دارند.
بر اساس جدول «مانده برخی از متغیرهای عمده پولی و اعتباری در پایان بهمن ۱۴۰۴»، حجم نقدینگی به ۱۴۶۶۰۰.۳ هزار میلیارد ریال رسیده است؛ در حالی که این رقم در پایان اسفند ۱۴۰۳ برابر ۱۰۱۶۵۹.۵ هزار میلیارد ریال بوده است. بنابراین نقدینگی طی این دوره ۴۴ درصد رشد کرده است. همچنین نرخ رشد دوازدهماهه نقدینگی به ۴۷.۳ درصد رسیده که نسبت به بهمن ۱۴۰۳، افزایش چشمگیر ۱۹.۵ واحد درصدی را نشان میدهد.
شتابِ خطرناک در نمودار رشد نقدینگی بهمن ماه سال 1401 تا 1404
همانطور که در نمودار «روند نقدینگی و درصد رشد سالانه (۱۴۰۱ – ۱۴۰۴)» مشاهده میشود، حجم نقدینگی از رقم ۶۱,۰۳۴.۴ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ به عدد خیرهکننده ۱۴۶,۴۰۰.۳ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده است. نکته هشداردهنده اینجاست که در حالی که نرخ رشد نقدینگی در دو سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ با ثبات نسبی در محدوده ۲۷ درصد قرار داشت، در سال ۱۴۰۴ با یک جهش ناگهانی به ۴۷.۳ درصد رسیده است. این صعود تندِ منحنی قرمز در نمودار، نشاندهنده شکستنِ سدِ کنترل نقدینگی و ورود اقتصاد به فاز تازهای از فشار پولی است که در سالهای اخیر بیسابقه بوده است.
از سوی دیگر، پایه پولی نیز رشد کرده و به ۱۹۶۹۲.۷ هزار میلیارد ریال رسیده است؛ در حالی که این رقم در اسفند ۱۴۰۳به ۱۳۵۹۴.۳ هزار میلیارد ریال و در بهمن ۱۴۰۳ ۱۲۷۲۹.۴ هزار میلیارد ریال رسیده بود. این یعنی پایه پولی نیز نسبت به پایان سال ۱۴۰۳ افزایش محسوسی داشته و بهعنوان یکی از موتورهای اصلی رشد نقدینگی، در وضعیت افزایشی قرار گرفته است.
در اجزای نقدینگی نیز «پول» به ۳۸۰۲۰.۹ هزار میلیارد ریال رسیده و رشد ۵۱.۶ درصدی دوازدهماهه داشته، در حالی که «شبهپول» با رقم ۱۰۸۵۷۹.۴ هزار میلیارد ریال، رشد ۴۵.۸ درصدی را نشان میدهد. همچنین مطالبات از بخش غیردولتی به ۹۸۸۶۰.۴ هزار میلیارد ریال و خالص مطالبات از دولت به ۱۲۴۲۷ هزار میلیارد ریال رسیده است. این ارقام نشان میدهد رشد نقدینگی فقط ناشی از یک عامل نیست، بلکه ترکیبی از افزایش پایه پولی، رشد سپردههای دیداری، افزایش شبهپول، مطالبات از دولت و مطالبات از بخش غیردولتی در شکلگیری آن نقش داشتهاند.
سیل پول، سفره مردم را تهدید میکند
افزایش نقدینگی زمانی برای جامعه نگرانکننده میشود که سرعت رشد پول از رشد تولید کالا و خدمات بیشتر باشد. در چنین شرایطی، پول بیشتری در اقتصاد وجود دارد اما کالا و خدمات به همان نسبت افزایش پیدا نمیکند؛ بنابراین فشار تورمی بالا میرود و قیمت کالاهای مصرفی، مسکن، ارز، طلا و خودرو میتواند افزایش یابد. نتیجه مستقیم این وضعیت، کاهش قدرت خرید خانوارهاست؛ بهویژه برای کارگران، کارمندان و بازنشستگانی که درآمدشان معمولاً با سرعت تورم رشد نمیکند. از طرف دیگر، افزایش نقدینگی میتواند رفتارهای سفتهبازانه را تشدید کند، زیرا مردم برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت بازارهای جایگزین مانند طلا، ارز و ملک حرکت میکنند. در مجموع، پیام اصلی این آمار آن است که اگر رشد بالای نقدینگی و پایه پولی با افزایش تولید و کنترل انتظارات تورمی همراه نشود، میتواند به گرانی بیشتر، بیثباتی اقتصادی و فشار معیشتی شدیدتر بر جامعه منجر شود.
