دکتر مهدی نوری، رئیس مؤسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران در یک پنل تخصصی با محوریت «هوش مصنوعی و آینده مالی اسلامی» تأکید کرد که فناوریهای نوین، بهویژه هوش مصنوعی، آینده بازارهای مالی را دگرگون کردهاند و نهادهای تنظیمگر ناچارند متناسب با این تحول، رویکردهای خود را بازتعریف کنند.
اقتصاد دیجیتال و شکلگیری یک پارادایم جدید
به گفته نوری، بازارهای مالی امروز تحت تأثیر مجموعهای از فناوریهای نوین از جمله هوش مصنوعی، بلاکچین و فینتک قرار دارند. این فناوریها در کنار یکدیگر، ساختار سنتی بازارها را تغییر داده و یک پارادایم جدید در اقتصاد دیجیتال ایجاد کردهاند.
کاربردهای هوش مصنوعی در بازارهای مالی
او با اشاره به کاربردهای گسترده هوش مصنوعی گفت: معاملات الگوریتمی، پیشبینی روندها، مدیریت ریسک، اعتبارسنجی، کشف تقلب و پولشویی و ارائه مشاورههای هوشمند از مهمترین حوزههایی هستند که هوش مصنوعی میتواند کارایی و شفافیت بازارهای مالی را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
فرصتها در کنار ریسکها
دکتر نوری تأکید کرد: در کنار آثار مثبت، استفاده از فناوریهای نوین میتواند ریسکهایی مانند نقض حریم خصوصی، تمرکز قدرت، افزایش نوسانات بازار، چالشهای حقوقی و تهدیدات امنیت سایبری را نیز به همراه داشته باشد که باید بهصورت جدی مدیریت شوند.
نقش کلیدی نهاد تنظیمگر
به گفته رئیس مؤسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران، نهاد تنظیمگر نقش ریلگذار بازار را دارد و وظیفه اصلی آن حفظ ثبات مالی، حمایت از سرمایهگذاران و در چارچوب مالی اسلامی، جلوگیری از انحراف از اصول شریعت است. به همین دلیل، تنظیمگری در این فضا اهمیت دوچندان پیدا میکند.
لزوم تحول در شیوه تنظیمگری
نوری با انتقاد از نگاههای سنتی در نظارت گفت: تنظیمگری در عصر فناوریهای نوین باید هوشمند، چابک و مبتنی بر داده باشد. نظارت بلادرنگ و استفاده خود تنظیمگر از فناوری، از الزامات اجتنابناپذیر این دوره است.
سندباکسهای تنظیمگری؛ ظرفیتی مغفول
او با اشاره به تجربه سندباکسهای تنظیمگری در کشور افزود: این محیطهای آزمون میتوانند فرصتی برای یادگیری مشترک تنظیمگر و بخش خصوصی باشند، اما در عمل هنوز آنطور که باید، مورد استفاده مؤثر قرار نگرفتهاند.
چالش نیروی انسانی و هماهنگی نهادی
نوری یکی از چالشهای جدی نهادهای ناظر را کمبود نیروی انسانی چندبعدی و متخصص دانست و تأکید کرد: علاوه بر این، در شرایطی که بازار پول، سرمایه و بیمه بهسمت همگرایی حرکت میکنند، هماهنگی میان نهادهای تنظیمگر ضروری است.
تعلل در تنظیمگری، آفت توسعه
او در پایان خاطرنشان کرد: فناوریهای نوین لزوماً تهدید نیستند، اما تأخیر و تعلل در تنظیمگری میتواند کشور را از منافع مهم این تحولات محروم کند. افزایش سرعت تصمیمگیری و بهروزرسانی سیاستها، شرط بهرهبرداری از ظرفیتهای هوش مصنوعی در بازارهای مالی است.
