زمان اقتصاد؛ گروه بین الملل: طلا و نقره در طول سال ۲۰۲۵ بیشترین توجه سرمایهگذاران را به خود جلب کردند، اما تحلیلگران معتقدند در سال ۲۰۲۶، رشد بازار باید به فراتر از این دو فلز گسترش یابد که بر همین اساس، پلاتین و حتی پالادیوم می توانند در زمره فلزات برتر بازار در سال جاری میلادی قرار گیرند.
نقره در سال گذشته بهترین عملکرد را در میان فلزات گرانبها به ثبت رساند و با رشدی نزدیک به ۱۵۰ درصد، در صدر فلزات اساسی پربازده قرار گرفت. پلاتین نیز عملکردی قابل توجه از خود به نمایش گذاشت و بیش از ۱۲۶ درصد افزایش قیمت را تجربه کرد. پالادیوم هم از این روند عقب نماند و حدود ۸۰ درصد رشد کرد.
با وجود این رشد چشمگیر، فلزات گروه پلاتین (PGMs) در مجموع هنوز نسبت به کل مجموعه فلزات گرانبها عقبتر هستند. تحلیلگران انتظار دارند همزمان با کاهش عرضه در کنار تقاضای نسبتاً پایدار، شاهد رشد قیمت فلزات یاد شده در سال 2026 باشیم.
کاهش شتاب تولید خودروهای برقی و تغییر تدریجی انتظارات
پلاتین و پالادیوم در سالهای اخیر تحت فشار رشد سریع خودروهای برقی قرار داشتند؛ روندی که تقاضا برای مبدلهای کاتالیستی را کاهش داده است. حدود ۸۰ درصد از تقاضای فلزات گروه پلاتین به بخش خودروسازی اختصاص دارد، جایی که این فلزات برای کاهش آلایندهها در موتورهای احتراق داخلی استفاده میشوند.
با اینحال، فضای کلی بازار در حال تغییر است. انتظارات مربوط به رشد خودروهای برقی تا حدی تعدیل شده و برخی تحلیلگران معتقدند که گذار به سمت خودروهای تمامبرقی با سرعتی کمتر از برآوردهای پیشین ادامه خواهد یافت. تحلیلگران موسسه تی دی سکیوریتیز (TD Securities) بر این باورند که تقاضا برای خودروهای مبتنی بر سوخت های فسیلی در آمریکا همچنان قدرتمند باقی مانده و همین موضوع میتواند از تقاضای پلاتین و پالادیوم حمایت کند.
تقاضای صنعتی؛ فراتر از خودروسازی
هرچند صنعت خودرو همچنان ستون اصلی تقاضای پلاتین محسوب میشود، اما تنها محل مصرف آن نیست. پلاتین در صنایع شیشهسازی و الکترونیک نیز نقش مهمی ایفا میکند. اگرچه انتظار میرود تقاضا در این بخشها در سال ۲۰۲۶ همچنان در سطح بالایی باقی بماند، اما تحلیلگران همچنان در خصوص توان همگامی عرضه با این میزان تقاضا تردید جدی دارند.
شورای جهانی سرمایهگذاری پلاتین (WPIC) در ماه نوامبر اعلام کرد که بازار این فلز پس از سه سال متوالی کسری عرضه، ممکن است به سمت تعادل حرکت کند. با اینحال، کاهش شدید ذخایر فیزیکی باعث شده تا بازار نقدی همچنان تحت فشار باقی مانده و حاشیه قیمتها (پریمیومها) افزایش یابد.
بر اساس دادههای WPIC، ذخایر جهانی پلاتین در حال حاضر تنها پاسخگوی حدود پنج ماه تقاضا هستند. در چنین شرایطی، احتمال بازسازی معنادار موجودیها بسیار ضعیف به نظر میرسد.
رقابت استراتژیک و نگرانیهای ژئوپولیتیک
محدودیت عرضه همچنین نگرانیهایی را درباره رقابت استراتژیک بر سر مواد حیاتی ایجاد کرده است. این فشارها پس از آن تشدید شد که سازمان زمینشناسی آمریکا در ماه نوامبر پلاتین و پالادیوم را در فهرست فلزات حیاتی قرار داد.
تحلیلگران TD Securities در این خصوص معتقدند: «با حرکت تدریجی جهان به سمت نوعی اقتصاد شبهجنگی، انگیزه برای ذخیرهسازی مواد معدنی حیاتی افزایش خواهد یافت. فاکتورهایی چون اعمال تعرفه های گمرکی نیز سرمایه گذاران را به سمت ذخیرهسازی بیش ازحد را تشویق کرده و مانع بازسازی موجودیهای جهانی میشود؛ موضوعی که به کاهش شدید عرضه در بورس فلزات لندن دامن خواهد زد.»
نبود اجماع کامل در خصوص چشمانداز قیمت
بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که محدودیتهای ساختاری عرضه در بلندمدت پلاتین همچنان پابرجا خواهد بود. نیکی شیلز، رئیس بخش تحقیقات و استراتژی فلزات در MKS PAMP، با اشاره به یک دهه سرمایهگذاری کم در این بخش، معتقد است که ظرفیت تولید در بلندمدت محدود باقی مانده و بر همین اساس، چشم انداز بازار پلاتین در سال 2026 صعودی باقی خواهد ماند.
به گفته وی، کسریهای ساختاری مداوم در بخش عرضه میتواند قیمتها را به تدریج افزایش داده و در صورت افزایش تقاضای سرمایهگذاری یا تشدید ریسکهای مربوط به سیاستگذاری در کشورهای صنعتی، می توان شاهد به هم خوردن بیشتر نسبت عرضه و تقاضا در بازار بود. در حالیکه شیلز هدف قیمتی ۲ هزار دلار در هر اونس را برای پلاتین در سال ۲۰۲۶ پیش بی کرده، موسسه TD Securities نیز انتظار دارد میانگین قیمت در نیمه دوم سال به حدود ۱۸۰۰ دلار رسیده و سطح ۲ هزار دلار همچنان در دسترس باقی بماند.
با این وجود، WPIC هشدار داده که یکی از ریسکهای کلیدی سال ۲۰۲۶ به موضوع اعمال احتمالی تعرفههای آمریکا بر فلزات گروه پلاتین باشد؛ عاملی که ممکن است باعث خروج پلاتین و پالادیوم از بازار آمریکا و افزایش پریمیومها در بازارهای فیزیکی خارج از بورس شود.
در مقابل، همه تحلیلگران چنین خوشبین نیستند. پیش بینی هلدینگ سرمایه گذاری بی ام او کپیتال مارکتز (BMO Capital Markets) نیز نشان می دهد که میانگین قیمت پلاتین در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۳۷۵ دلار در هر اونس رسیده و پالادیوم نیز در محدوده ۱۱۵۰ دلار معامله شود. این شرکت همچنان دیدگاه سازندهتری نسبت به طلا و نقره داشته و معتقد است که در صورت ورود بازار پلاتین و پالادیوم به فاز مازاد عرضه، فشار تقاضا از بازار نقدی کاهش خواهد یافت؛ موضوعی که بهویژه برای پالادیوم چشمانداز بنیادی ضعیفتری ترسیم خواهد کرد.
از سوی دیگر، تحلیلگران کومرتز بانک نیز اگرچه انتظار دارند قیمت پلاتین همچنان در سطوح حمایتی باقی بماند، اما فضای رشد را محدود میدانند. به اعتقاد این بانک بین المللی، با کاهش فشر عرضه در بازار و تعدیل شتاب رشد طلا، محرکهای صعودی پلاتین نیز ضعیفتر میشود. پیشبینی این بانک برای نیمه دوم سال، میانگین قیمت حدود ۱۸۰۰ دلار در هر اونس پلاتین است.
