به گزارش زمان اقتصاد، با بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵ رقم پیشبینیشده برای یارانه آرد و نان برای خرید تضمینی و واردات گندم به ۲۹۸.۸ همت رسیده است. این در حالی است که این رقم در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۵۰ همت بوده و بنابراین در لایحه ۱۴۰۵ حدود ۴۸.۸ همت افزایش یافته که رشد نزدیک به ۱۹.۵ درصدی است. همچنین یارانه آرد و نان طی سالهای اخیر روند افزایشی داشته و از ۵۶ همت در سال ۱۴۰۲ به ۲۹۸.۸ همت در سال ۱۴۰۵ رسیده؛ یعنی در مجموع حدود ۵.۳ برابر شده است.
افزایش یارانه آرد و نان در سالهای اخیر میتواند به چند عامل همزمان مرتبط باشد. نخست، تورم و رشد اسمی هزینهها باعث میشود با ثابت ماندن سیاست کلی دولت، رقم ریالی خرید تضمینی گندم، حملونقل و سایر هزینههای زنجیره تأمین بزرگتر شود. دوم، در سالهایی که بخشی از نیاز به گندم از مسیر واردات تأمین میشود، تغییرات نرخ ارز و قیمتهای جهانی نیز میتواند بار مالی این بخش را افزایش دهد. سوم، حفظ ثبات قیمت نان بهعنوان یک کالای پرمصرف و حساس معیشتی، معمولا دولت را به سمت تقویت یارانه در زنجیره گندم، آرد و نان سوق میدهد تا شوک قیمتی مستقیم به مصرفکننده منتقل نشود.
نان در ایران بیشتر از یک کالا، کالایی پایه و بخش مهمی از امنیت غذایی تلقی میشود؛ به همین دلیل سیاستگذار معمولا ترجیح میدهد حمایت از این بخش را حتی در شرایط محدودیت منابع ادامه دهد که نتیجه آن منجر به افزایش رقم یارانه نان و گندم در لایحه بودجه میشود. عین حال، وقتی فاصله قیمت یارانهای و هزینه واقعی بالا میرود، موضوعاتی مثل نشتی، اتلاف یا انحراف مصرف هم مطرح میشود و همین میتواند دولت را به سمت ابزارهای مدیریتی و هدفمندسازی در زنجیره توزیع سوق دهد.
