ابزار نوین دولت برای شفافیت مالی و سیاست‌گذاری مسکن

سامانه ملی املاک و اسکان تحولی بنیادین در جمع‌آوری آمار ایران ایجاد کرده است. داده‌ها به صورت خوداظهاری و از طریق اتصال دستگاه‌های مختلف ثبت می‌شوند و امکان شناسایی مستأجران آسیب‌پذیر و تخصیص حمایت‌های هدفمند فراهم شده است.
محمد جلالی، نماینده دلیجان و محلات در مجلس شورای اسلامی، در اظهارنظری در این زمینه تصریح کرد: «دولت باید با همین شتاب به سمت تکمیل اطلاعات سامانه املاک و اسکان برود. ارائه خدمات به مردم باید منوط به ثبت اطلاعات مالکیت و سکونت در سامانه باشد. این داده‌ها می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری در حوزه مسکن باشد.» او تاکید کرد که اتصال دستگاه‌ها به سامانه نشان می‌دهد با برنامه‌ریزی می‌توان زمینه بهره‌برداری کامل از آن را فراهم کرد و شفافیت در حوزه مسکن ایجاد نمود.

سامانه املاک و اسکان علاوه بر کمک به شفافیت و ساماندهی امور مسکن، به اجرای ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم نیز کمک می‌کند. این ماده، به دولت اجازه می‌دهد از اطلاعات مالکیت و سکونت افراد برای محاسبه و وصول مالیات استفاده کند و اتصال دستگاه‌های مختلف به سامانه، داده‌های مورد نیاز را در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار می‌دهد.

اتصال دسته‌چک‌های بانکی، گواهینامه‌های فراجا و خدمات بیمه‌ای به سامانه، امکان شناسایی مالکیت و سکونت افراد و کاهش تقلب در معاملات ملکی و تسهیلات بانکی را فراهم کرده است. گواهینامه‌های رانندگی به تأیید سریع هویت و سکونت کمک می‌کنند و داده‌های بیمه‌ای، مالکیت و سکونت واقعی افراد را تأیید کرده و تخصیص حمایت‌ها را دقیق‌تر می‌سازد. این اتصال‌های چندگانه، سامانه را به ابزاری قدرتمند برای اجرای قوانین مصوب مجلس و سیاست‌های حمایتی در حوزه مسکن تبدیل کرده است.

با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که اتکا به خوداظهاری ممکن است دقت فردی را کاهش دهد و تاکید دارند که ترکیب داده‌های خوداظهاری با داده‌های ثبتی و رسمی، بهترین نتیجه را در دقت و کارایی ارائه می‌دهد. پیش از راه‌اندازی این سامانه، داده‌ها عمدتاً از طریق سرشماری میدانی و پرسشنامه جمع‌آوری می‌شدند؛ فرآیندی زمان‌بر، پرهزینه و محدود به دوره‌های چندساله بود و امکان ارائه آمار لحظه‌ای وجود نداشت. اکنون با اتصال نهادهای متعدد، داده‌ها به‌روز، لحظه‌ای و ملی شده‌اند و امکان سرشماری آنلاین و تصمیم‌گیری دقیق فراهم شده است.

سامانه ملی املاک و اسکان چشم‌انداز آمار ایران را دگرگون کرده است. اتصال بانک‌ها، فراجا و خدمات بیمه‌ای به سامانه، اطلاعات دقیق، جامع و به‌روز در اختیار تصمیم‌گیران و مردم قرار می‌دهد و مسیر پیشرفت از آمار سنتی به آمار ثبتی و لحظه‌ای را هموار می‌کند. تکمیل و بهره‌برداری از این سامانه می‌تواند شفافیت، کنترل سوداگری و اجرای مؤثر قوانین مالیاتی و مسکن را تضمین کند.