توانگری مالی، یعنی توانایی مالی یک شرکت برای پرداخت همه تعهداتش در هر زمان. اگر امروز هزاران بیمهگذار خسارت بخواهند، آیا شرکت بیمه میتواند پاسخ بدهد یا نه؟ این شاخص از تقسیم داراییهای قابل قبول به ریسکهای تعهدشده بهدست میآید و معمولاً بهصورت درصدی گزارش میشود. برای مثال، اگر یک شرکت توانگری مالی ۲۴۰ درصدی داشته باشد، یعنی دو و نیم برابر بیشتر از آنچه به عهده گرفته، دارایی و ذخیره دارد. اما اگر این عدد زیر ۱۰۰ درصد باشد، معنایش این است که حتی برای تعهدات فعلیاش هم پشتوانه کافی ندارد، که در عمل زنگ خطر جدی برای بیمهگذاران است.
بر اساس آییننامه مصوب بیمه مرکزی، شرکتهای بیمه از نظر توانگری مالی به پنج سطح تقسیم میشوند: سطح اول که بالاتر از ۱۰۰ درصد است، بهعنوان وضعیت مطلوب شناخته میشود. سطح دوم بین ۷۰ تا ۱۰۰ درصد، وضعیت قابلقبول اما نیازمند اقدام اصلاحی است. سطح سوم بین ۵۰ تا ۷۰ درصد، نشانه هشدار مالی است. شرکتهایی که در سطح چهارم (زیر ۵۰ درصد) قرار دارند، باید برنامه بازسازی مالی ارائه دهند. سطح پنجم نیز بیانگر شرایط بحرانی یا خطر تعلیق پروانه فعالیت است.
با وجود اهمیت این شاخص، بسیاری از خریداران بیمه از آن اطلاعی ندارند. در واقع، در اغلب موارد، هنگام انتخاب بیمهنامه تنها قیمت و تخفیفها ملاک قرار میگیرد. اما وقتی شرکت بیمه در زمان حادثه از ایفای تعهد بازمیماند، هیچ تخفیفی جبران آن اعتماد از دسترفته را نمیکند. توانگری مالی همان عددی است که باید قبل از خرید بیمه از آن مطمئن شد؛ چون تضمینی برای اجرای وعدههاست، نه فقط تبلیغات.
تا لحظه تنظیم این گزارش (۲۸ مهر ۱۴۰۴)، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران هنوز جدول رسمی و کامل توانگری مالی شرکتهای بیمه در سال ۱۴۰۴ را منتشر نکرده است. با این حال، برخی شرکتها نتایج خود را بهصورت رسمی اعلام کردهاند. بیمه پاسارگاد با نسبت توانگری مالی ۲۴۷ درصد در سطح اول قرار دارد که از بالاترین نسبتهای بازار محسوب میشود. این عدد در مرداد ۱۴۰۴ و با تأیید بیمه مرکزی منتشر شد. بیمه پارسیان نیز با ضریب ۱۲۳ درصدی، در سطح اول توانگری باقی مانده و وضعیت قابلقبولی دارد. همچنین بیمه تجارتنو نسبت توانگری ۱۰۹ درصدی را برای سال ۱۴۰۲ اعلام کرده است، که همچنان در محدوده ایمن قرار دارد.
در مرداد ۱۴۰۴، شورای عالی بیمه نسخه جدید آییننامه نحوه محاسبه توانگری مالی شرکتها را تصویب کرد. بر اساس اعلام رسمی، این آییننامه از سال مالی ۱۴۰۵ لازمالاجرا خواهد بود و با هدف افزایش دقت محاسبه، ارتقاء شفافیت، و تقویت ذخایر فنی طراحی شده است. انتظار میرود این نسخه جدید، روش ارزیابی ریسک را واقعیتر و سختگیرانهتر کند.
در این میان، سؤال مهم این است که چرا برخی شرکتها نسبت توانگری مالی خود را اعلام نمیکنند. دو پاسخ معمول برای این سکوت وجود دارد: یا نسبت توانگری آنها پایین است و تمایلی به افشای آن ندارند، یا در انتظار تأیید نهایی بیمه مرکزی هستند. در هر دو حالت، نبود شفافیت میتواند اعتماد عمومی را تضعیف کند. در بازار بیمهای که با وعده اعتماد جلو میرود، نگفتن این عدد خودش نوعی علامت هشدار است.
برای خریدار معمولی، مهم است که هنگام انتخاب شرکت بیمه، از نماینده فروش یا وبسایت رسمی شرکت بخواهد نسبت توانگری مالی را اعلام کند. اگر شرکت در سطح اول باشد، خیال بیمهگذار تا حد زیادی راحت خواهد بود. اما اگر شرکت در سطح دوم یا پایینتر باشد، بهتر است پیش از خرید، با دقت بیشتری تصمیم بگیرد. بهویژه برای بیمههای بلندمدت مثل عمر و سرمایهگذاری، توانگری مالی بالای شرکت، یک پیششرط حیاتی است.
توانگری مالی فراتر از یک عدد یا گزارش سالانه است. این شاخص، بازتاب واقعی سلامت و پایداری مالی صنعت بیمه در کشور است. اگر بیمه در ایران قرار است از یک فرم اداری به یک ابزار واقعی جبران ریسک تبدیل شود، نسبت توانگری باید در مرکز توجه رسانهها، سیاستگذاران، و خود مردم قرار بگیرد. عدد پشت قولها، گاهی از خود قول مهمتر است.
تحقیق و گزارش از تحریریه زمان اقتصاد
نقل این گزارش با ذکر منبع بلامانع است.
