گزارش: شیلان حسینی_ خبرنگار زماناقتصاد
گزارشهای جدید تولید خودروسازان در مرداد ۱۴۰۴ تصویر متفاوتی از بزرگترین دو خودروساز کشور ارائه میدهد؛ سایپا با سقوطهای پیاپی و کاهشهای سنگین در گروههای کوییک، ساینا، شاهین و دیگر محصولات یکی از کمرمقترین ماههای سال را در مرداد پشت سر گذاشته، در حالی که ایرانخودرو با افزایش تولید در مدلهایی مانند پژو ۲۰۷ و تارا و حفظ سهم بازار، روندی باثباتتر و حتی رو به رشد را نشان میدهد. دادههای منتشرشده حاکی از آن است که شکاف میان این دو شرکت در وضعیت تولید، نه تنها کمتر نشده، بلکه در بسیاری از شاخصها عمیقتر از همیشه شده و این موضوع مستقیماً آینده قیمتها و عرضه در بازار را تحتتأثیر قرار خواهد داد.
ریزش گسترده در سایپا؛ سقوطی که از اعداد پنهان نمیماند
بررسی تولید سایپا در مرداد ۱۴۰۴ نشان میدهد که این گروه صنعتی عملکرد ضعیفی نسبت به چندسال اخیر خود را ثبت کردهاست. طبق دادههای ارائهشده، مجموع تولید خانواده «کوییک و اطلس» که ستون اصلی تولید سایپا را تشکیل میدهند، از ۶۱٬۷۵۵ دستگاه در سال ۱۴۰۳ با مدت مشابه در ۱۴۰۴ به ۴۶٬۴۴۴ دستگاه رسیدهاست؛ یعنی ۲۵ درصد کاهش تنها در یک سال به خود گرفتهاست. این افت نه یک نوسان مقطعی، بلکه نشانهای آشکار از کاهش عرضه و افت محسوس تقاضای بازار برای این محصولات است.
در گروه «ساینا و سهند» نیز شرایط بهتر نیست. تولید این مجموعه از ۵۴٬۵۲۹ دستگاه در سال ۱۴۰۳ به ۳۶٬۲۲۰ دستگاه در سال جاری رسیده؛ یعنی ۳۴ درصد سقوط داشتهاست. این افت، تأثیر مستقیمی بر بازار خودروهای اقتصادی دارد؛ چراکه ساینا یکی از پرتقاضاترین خودروهای ارزان بازار محسوب میشود و کاهش تولید آن، میتواند به افزایش قیمتها در بازار آزاد منجر شود.
وضعیت شاهین نیز چندان امیدوارکننده نیست. تولید این خودرو از ۱۳٬۳۱۱ دستگاه در سال ۱۴۰۳ به ۷٬۷۵۵ دستگاه در ۱۴۰۴ رسیده است؛ یعنی ۴۱ درصد کاهش. شاهین از جمله محصولات سایپا بود که در سالهای اخیر با تبلیغات گسترده و تمرکز بر ارتقای کیفیت معرفی شد، اما آمارهای تولید نشان میدهد که نه تنها نتوانسته سهم بیشتری از بازار بگیرد، بلکه روند نزولی بسیار شدیدتری نسبت به سایر مدلها داشته است. حتی «سایر محصولات» سایپا نیز با ۷۵۵ دستگاه تولید در سال ۱۴۰۴ به نسبت ۲۹۹ دستگاه در ۱۴۰۳، فقط رشد عددی داشتهاند، اما سهم آنها از مجموع تولید چنان ناچیز است که تأثیر اقتصادی چندانی ندارد. این افزایش کوچک نمیتواند کاهشهای گسترده سه گروه اصلی را جبران کند.
نمودار «سهم تولید خودرو سواری سایپا مرداد ۱۴۰۴ » نیز این کاهشها را بهخوبی نشان میدهد:
افزایش و تثبیت تولید در ایرانخودرو؛ چرخ بزرگترین خودروساز کشور همچنان میچرخد
در طرف مقابل، وضعیت ایرانخودرو در مرداد ۱۴۰۴ تصویری متفاوت و حتی امیدوارکننده ارائه میدهد. تولید پژو پارس تقریباً بهطور کامل متوقف شده است (کاهش ۱۰۰ درصدی)، اما این توقف نه به معنای ضعف تولید، بلکه نتیجه سیاستهای جدید خروج این محصول از خط تولید است. تمرکز ایرانخودرو بر محصولات جدیدتر و محبوبتر از جمله پژو ۲۰۷ و تارا باعث شده افت پارس اثر منفی محسوسی در شاخصها ایجاد نکند.
در خانواده پژو ۲۰۶ و ۲۰۷ شاهد ۱۵ درصد رشد هستیم که این افزایش نسبت به مدت مشابه سال گذشته است. تولید مجموعه از ۵۴٬۹۲۲ دستگاه به ۶۲٬۹۳۳ دستگاه رسیده که نشاندهنده تقاضای پایدار و اهمیت این خودروها در بازار داخلی است.
مدل دیگری که در میان سایر کاهش یافته رانا و دناست. تولید رانا نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۰ درصد افت کرده و از ۶.۵۸۵ دستگاه به ۴.۵۷۹ دستگاه رسیدهاست. از سوی دیگر دنا از ۳۳.۷۸۳ به ۳۱.۹۰۳ دستگاه کاهش پیداکرده است.
در بخش «سمند و سورن» نیز رشد ۳۰ درصدی ثبت شده است: افزایش تولید از ۴۹٬۱۹۲ دستگاه به ۵۵٬۰۲۶. این رشد قابلتوجه، برخلاف انتظار تحلیلگران، نشان میدهد که ایرانخودرو همچنان روی محصولات اقتصادی کلاسیک خود سرمایهگذاری میکند.
تارا یکی از مدلهایی است که عملکرد بسیار درخشانی داشته و ۱۱ درصد رشد تولید را تجربه کرده است؛ از ۲۷٬۱۲۸ دستگاه به ۳۰٬۲۱۴. تارا در سال گذشته یکی از محورهای اصلی برنامههای توسعه ایرانخودرو بود و رشد امسال نشان میدهد این شرکت موفق شده به برنامههای افزایش تولید خود دست پیدا کند.
هایما نیز رشد ۶۶ درصدی داشته و از ۵٬۶۶۳ به ۹٬۳۸۹ رسیدهاست.
در مجموع، نمودار «سهم تولید خودروهای سواری ایرانخودرو مرداد ۱۴۰۴» به شکلی زیر است:
مقایسه افت و رشد تولید سایپا
| گروه محصول | تولید ۱۴۰۳ | تولید ۱۴۰۴ | درصد تغییر |
|---|---|---|---|
| کوییک و اطلس | ۶۱٬۷۵۵ | ۴۶٬۴۴۴ | ۲۵٪- |
| ساینا و سهند | ۵۴٬۵۲۹ | ۳۶٬۲۲۰ | ۳۴٪- |
| شاهین | ۱۳٬۳۱۱ | ۲۲٬۵۷۳ | ۴۱٪- |
| سایر | ۲۹۹ | ۷۵۵ | ۱۵۳٪+ |
وضعیت رشد و افت تولید در ایرانخودرو
| گروه محصول | تولید ۱۴۰۳ | تولید ۱۴۰۴ | درصد تغییر |
|---|---|---|---|
| پژو پارس | ۲۱٬۵۶۲ | ۰ | ۱۰۰٪- |
| ۲۰۶ و ۲۰۷ | ۵۴٬۹۲۲ | ۶۲٬۹۳۳ | ۱۵٪+ |
| دنا | ۳۳٬۷۸۳ | ۳۱٬۹۰۳ | ۶٪_ |
| سمند و سورن | ۴۹٬۱۹۲ | ۵۵٬۰۲۶ | ۳۰٪+ |
| تارا | ۲۷٬۱۲۸ | ۳۰٬۲۱۴ | ۱۱٪+ |
| رانا | ۶.۵۸۵ | ۴٬۵۷۹ | ۳۰٪- |
| هایما | ۵٬۶۶۳ | ۹٬۳۸۹ | ۶۶٪+ |
شکاف بزرگ سایپا و ایرانخودرو؛ آیا بازار دوباره تکقطبی میشود؟
تحلیل آمار نشان میدهد که فاصله عملکردی میان دو خودروساز اصلی کشور در سال جاری بهطرز محسوسی افزایش یافتهاست. سایپا در تمام شاخصها به جز “سایر محصولات” روندی نزولی داشته، در حالی که ایرانخودرو در اکثر گروهها یا رشد تولید داشته یا به طور هدفمند توقف تولید یک مدل را با افزایش تولید مدلهای دیگر جبران کردهاست. به طور کلی این شکاف میان میزان تولید دو خودروساز به خصوصیسازی و تاثیرگزاری آن بر میگردد.
این روند میتواند بازار خودرو را به سمت یکقطبی شدن دوباره سوق دهد. در صورت ادامه این وضعیت، ایرانخودرو توان بیشتری در تأثیرگذاری بر قیمتهای بازار، سهمبری از عرضه و کنترل مسیر عرضه خواهد داشت.
با توجه به اینکه خودروهای سایپا عمدتاً در دسته خودروهای اقتصادی قرار میگیرند، کاهش شدید تولید در گروههای کوییک، ساینا و شاهین میتواند تأثیر مستقیمی بر بازار خودروهای ارزان بگذارد. این افت عرضه احتمالاً منجر به کمبود در بازار، افزایش قیمتها، طولانیتر شدن زمان تحویل و رشد قیمت خودرو دستدوم خواهد شد.
برای مطالعه بیشتر صفحه اخبار خودرو را در زمان اقتصاد دنبال کنید.
