به گزارش زمان اقتصاد به نقل از فارس؛ در طول چهار دهه، دولتها دستکم پنج تجربهٔ رسمی تثبیت یا تکنرخی کردن ارز را آزمودهاند. اما هیچیک نتوانسته تعادل پایدار میان نرخ دلار، تورم و نقدینگی برقرار کند.هر دوره با وعده ثبات آغاز شد، اما با شوک تورمی و جهش ارزی پایان یافت. بررسیهای تاریخی نشان میدهد ریشه ناکامی در سیاستگذاری پولی، کسری بودجه ساختاری و فشارهای سیاسی بر بانک مرکزی نهفته است، نه صرفاً تحریمها.
دهه ۶۰؛ تثبیت اداری، فروپاشی بازار
از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷ دلار رسمی تقریباً ۷ تا ۹ تومان باقی ماند.اما در بازار آزاد نرخ تا ۹۰ تومان بالا رفت. کنترل ارزی شدید، تخصیص سهمیه، و کمبود ارز نفتی سبب شد بازار سیاه شکل بگیرد.در عمل، این اولین شکست سیاست تثبیت بود؛ ثبات روی کاغذ، بیثباتی در واقعیت.
دلار نیمایی هم دوام نیاورد
در ظاهر، دلار نیمایی حدود ۲۸ تا ۳۷ هزار تومان و دلار آزاد تا ۱۱۰ هزار تومان حرکت کرده است.اگرچه بازار متشکل ارزی مانع جهشهای ناگهانی شده، اما فاصلهٔ ۲ تا ۳ برابری میان نرخها نشان میدهد نظام ارزی همچنان چندپاره است.
ثبات نرخ ارز با بخشنامه رخ نمیدهد
ایران در ۴۵ سال گذشته بیش از پنج بار بهدنبال تثبیت نرخ ارز رفت و هر بار دلار، قویتر از قبل بازگشت.تجربه نشان داده است که ثبات نرخ ارز، نه محصول بخشنامه، بلکه نتیجه انضباط مالی و استقلال پولی است.تا زمانی که بودجه با چاپ پول تأمین شود و تصمیمگیری ارزی سیاسی بماند، دلار هرچقدر هم تثبیت شود، باز دیر یا زود جهش خواهد کرد.
