زمان اقتصاد؛ گروه بین الملل: بازار پالادیوم در سال ۲۰۲۵ یکی از غافلگیرکنندهترین بازگشتهای قیمتی را در میان فلزات گرانبها تجربه کرد. فلزی که طی سه سال گذشته عمدتاً در مسیر نزولی یا در دامنهای محدود نوسان میکرد، ناگهان تحت تأثیر مجموعهای از عوامل بنیادین، ژئوپلیتیکی و سیاستگذاری، جهشی قابل توجه را به ثبت رساند. تضعیف شتاب رشد خودروهای برقی، تشدید تنشهای تجاری و پایان برخی مشوقهای مالیاتی برای خودروهای الکتریکی در ایالات متحده، همگی دست به دست هم دادند تا پالادیوم بار دیگر در کانون توجه سرمایهگذاران قرار گیرد.
در این میان، پرسش کلیدی فعالان بازار آن است که آیا این موج صعودی در سال ۲۰۲۶ نیز تداوم خواهد داشت یا خیر. پاسخ به این سؤال مستلزم بررسی دقیق سمت تقاضا، وضعیت عرضه جهانی و تغییرات ساختاری در صنعت خودرو است؛ عواملی که در ادامه به تفصیل مورد بررسی قرار میگیرند.
جهش قیمتی پالادیوم در سال ۲۰۲۵
قیمت پالادیوم در سال ۲۰۲۵ پس از سه سال رکود نسبی، وارد مسیری کاملاً صعودی شد؛ بهطوریکه تا اواسط ماه دسامبر، بهای این فلز بیش از ۸۳ درصد افزایش یافته و اکنون در تاریخ 24 دسامبر، به سقف سالانه خود، یعنی 2038 دلار در هر اونس، رسید. این رشد چشمگیر عمدتاً ناشی از نشانههای مثبت در سمت تقاضا و همچنین نگرانیها درباره پایداری عرضه جهانی، بهویژه از سوی روسیه، بود.
بیش از ۸۰ درصد تقاضای جهانی پالادیوم در صنعت خودروسازی متمرکز است و این فلز عمدتاً در تولید کاتالیزورهای خودروهای بنزینی برای کاهش آلایندگی مورد استفاده قرار میگیرد. همین وابستگی بالا باعث شده است که پالادیوم بهشدت در معرض نوسانات چرخهای اقتصاد و صنعت خودرو قرار داشته باشد.
نقش خودروهای برقی در تغییر معادلات تقاضا
در سالهای اخیر، رشد سریع خودروهای برقی و هیبریدی فشار قابل توجهی بر تقاضای پالادیوم وارد کرده بود؛ چراکه این خودروها به کاتالیزورهای سنتی نیازی ندارند. با این حال، در سال ۲۰۲۵ نشانههایی از کند شدن این روند مشاهده شد. کاهش سرعت پذیرش خودروهای برقی، بهویژه در بازار کشورهای توسعهیافته، یکی از عوامل کلیدی بازگشت تقاضا برای پالادیوم به شمار میرود.
پایان اعتبارهای مالیاتی خودروهای برقی در ایالات متحده نیز به این روند دامن زد و موجب شد خودروهای بنزینی و هیبریدی بار دیگر برای مصرفکنندگان جذابتر شوند. با این وجود، این تغییر جهت به معنای عقبگرد کامل از مسیر برقیسازی نیست، بلکه بیشتر میتوان آن را تعدیلی موقت در سرعت گذار انرژی در بخش حملونقل دانست.
آلمان و چین؛ دو بازیگر تعیینکننده در سمت تقاضا
به گفته سامر حسن، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت سرمایهگذاری XS.com، دو کشور آلمان و چین در سال ۲۰۲۵ نقش مهمی در شکلدهی به تقاضای پالادیوم ایفا کردند. دادهها نشان میدهد که سفارشات کارخانهای آلمان در ماه اکتبر ۱٫۵ درصد افزایش یافته، در حالی که تولید صنعتی این کشور رشد ۱٫۸ درصدی را ثبت کرده است.
این واگرایی از نظر حسن اهمیت ویژهای دارد، زیرا نشان میدهد پایه تولیدی سریعتر از تقاضای مصرفکننده در حال احیاست؛ الگویی که معمولاً بهعنوان نشانهای اولیه از دورههای انباشت موجودی و افزایش مصرف فلزات کاتالیزوری، از جمله پالادیوم، تلقی میشود.
در چین، تصویر پیچیدهتری مشاهده میشود. بر اساس دادههای انجمن خودروهای سواری چین، فروش خردهفروشی خودرو در ماه نوامبر نسبت به سال قبل ۸٫۱ درصد و نسبت به ماه قبل ۱٫۱ درصد کاهش یافته است. با این حال، صادرات خودرو با رشدی خیرهکننده معادل ۵۲ درصد به رکورد ۶۰۱ هزار دستگاه رسید.
در همین حال، فروش خودروهای برقی تنها رشد سالانه ۴٫۲ درصدی را تجربه کرد که کمتر از انتظارات بازار بود. این موضوع تردیدهایی جدی درباره سرعت واقعی گذار از خودروهای سنتی به خودروهای تمامبرقی ایجاد کرده و بهطور غیرمستقیم از تقاضای پالادیوم حمایت کرده است.
سایه ریسکهای ژئوپلیتیکی بر عرضه
در سمت عرضه، روسیه همچنان یکی از بزرگترین تأمینکنندگان پالادیوم و سایر فلزات گروه پلاتین در جهان به شمار میرود. نگرانیها درباره میزان اطمینانپذیری عرضه از این کشور، بهویژه در بستر تنشهای ژئوپلیتیکی و احتمال تشدید تحریمها، نقش مهمی در حمایت از قیمت پالادیوم در سال ۲۰۲۵ ایفا کرد. با این وجود، هرگونه بهبود در روابط تجاری جهانی یا افزایش عرضه از سوی تولیدکنندگان جایگزین میتواند در سال ۲۰۲۶ به عاملی بازدارنده برای ادامه رشد قیمتها تبدیل شود.
چشمانداز بازار پالادیوم در سال ۲۰۲۶
چشمانداز پالادیوم در سال ۲۰۲۶ ترکیبی از فرصتها و ریسکهاست. از یک سو، تداوم تقاضای وابسته به صنعت خودرو و نشانههای کاهش سرعت رشد خودروهای برقی میتواند از قیمتها حمایت کند. از سوی دیگر، فشارهای ساختاری ناشی از گذار انرژی، امکان جایگزینی پالادیوم با پلاتین در برخی کاربردها و عدم قطعیت در عرضه جهانی، همگی عواملی هستند که میتوانند نوسانات شدیدی را در بازار رقم بزنند.
با این حال، به نظر میرسد پالادیوم پس از سالها افت قیمت، بار دیگر جایگاه خود را بهعنوان فلزی حساس به چرخههای اقتصادی و تحولات ژئوپلیتیکی بازیافته است؛ جایگاهی که در سال ۲۰۲۶ نیز توجه سرمایهگذاران را به خود معطوف خواهد کرد.
