آیا سقوط نفت برنت به زیر ۷۹ دلار، سیگنال پایان ریسک هرمز به بازار جهانی است؟

به گزارش زمان اقتصاد، بهای نفت برنت در آخرین معاملات به ۷۸.۹۸۷ دلار رسید که نسبت به قبل ۰.۳۷۳ دلار معادل ۰.۴۷ درصد کاهش نشان می‌دهد. این افت روزانه گرچه از نظر عددی محدود به‌نظر می‌رسد، اما در بستر افت سنگین چند روز اخیر معنا پیدا می‌کند؛ زیرا بازار نفت اکنون با سرعتی بالا در حال حذف بخشی از پرمیوم ریسکی است که در هفته‌های گذشته به دلیل نگرانی از اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز وارد قیمت‌ها شده بود.

در معاملات امروز، مهم‌ترین نیروی فشار بر قیمت‌ها، افزایش خوش‌بینی نسبت به بازگشت تدریجی دسترسی به آبراه هرمز بود. پس از آنکه از تهیه یک پیشنهاد موقت برای بازگشایی این مسیر حیاتی خبر داده شد و هم‌زمان نشانه‌هایی از پیشرفت مذاکرات برای بازگرداندن امنیت کشتیرانی منتشر شد، معامله‌گران به این جمع‌بندی رسیدند که احتمال بروز اختلال پایدار در صادرات نفت خاورمیانه کاهش یافته است. به همین دلیل، نفت برنت نه‌تنها به زیر مرز روانی ۸۰ دلار عقب نشست، بلکه به پایین‌ترین سطوح اخیر خود نزدیک شد.

از نگاه تحلیلی، سقوط نفت به زیر ۷۹ دلار نشان می‌دهد بازار فعلاً سناریوی کاهش تنش را محتمل‌تر از سناریوی تشدید بحران ارزیابی می‌کند. در هفته‌های گذشته، هر بار که احتمال محدود شدن تردد در هرمز بالا می‌رفت، قیمت نفت به‌سرعت واکنش صعودی نشان می‌داد؛ اما اکنون جهت حرکت معکوس شده و بخش مهمی از رشد قبلی در حال تخلیه است. کاهش بیش از ۱۰ درصدی در مقیاس هفتگی، برای بازاری با عمق و حساسیت نفت، نشانه‌ای روشن از تغییر انتظارات معامله‌گران نسبت به سمت عرضه است.

از منظر آماری، نفت برنت اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که هم از نظر تکنیکال و هم از نظر روانی اهمیت بالایی دارد. سطح ۸۰ دلار در روزهای اخیر به‌عنوان یک مرز حمایتی مهم شناخته می‌شد، اما شکسته‌شدن آن به سمت پایین، فضا را برای عقب‌نشینی بیشتر تا محدوده‌های ۷۷ تا ۷۵ دلار باز کرده است. اگر روند خوش‌بینی به بازگشایی هرمز ادامه یابد و نشانه‌ای از اختلال تازه در عرضه دیده نشود، بازار می‌تواند وارد فاز تثبیت در سطوح پایین‌تر شود. در مقابل، هر خبر منفی از توقف مذاکرات یا ناامن‌شدن دوباره مسیرهای کشتیرانی، این ظرفیت را دارد که نفت را بار دیگر به بالای ۸۰ دلار بازگرداند.

بررسی نمودار یک‌ساله نیز نشان می‌دهد نفت برنت در ماه‌های گذشته دامنه نوسان بسیار وسیعی را تجربه کرده است. این شاخص در مقاطعی تا محدوده بالای ۱۱۰ دلار صعود کرده و در دوره‌هایی نیز به کانال ۶۰ تا ۷۰ دلار نزدیک شده است. قیمت فعلی ۷۸.۹۸۷ دلار به‌خوبی نشان می‌دهد بازار بخش بزرگی از اوج‌های قبلی را پس داده و اکنون فاصله محسوسی با سقف سالانه خود دارد. این فاصله آماری، بیانگر آن است که معامله‌گران فعلاً ریسک کمبود شدید عرضه را در افق کوتاه‌مدت کم‌اهمیت‌تر از قبل می‌دانند.

برای اقتصاد ایران، افت قیمت جهانی نفت دو پیام هم‌زمان دارد. از یک سو، کاهش بهای نفت می‌تواند از منظر ارزشی، فشار بر درآمدهای وابسته به صادرات نفت و فرآورده را بیشتر کند؛ به‌ویژه اگر این افت قیمتی با تخفیف‌های فروش، هزینه‌های حمل یا محدودیت‌های عملیاتی همراه شود. از سوی دیگر، افت نفت در سطح جهانی می‌تواند در میان‌مدت به کاهش فشار هزینه‌ای در بازار انرژی، حمل‌ونقل و برخی کالاهای وارداتی کمک کند و از این مسیر بر انتظارات تورمی اثر تعدیل‌کننده داشته باشد. البته شدت این اثر در ایران به نرخ ارز، سازوکار قیمت‌گذاری داخلی و وضعیت تجارت خارجی وابسته است و به‌صورت مستقیم و فوری بروز نمی‌کند.

در بازار سرمایه نیز افت نفت برای نمادهای مرتبط با پالایش، پتروشیمی و زنجیره انرژی، سیگنالی دوگانه دارد. کاهش قیمت جهانی نفت می‌تواند حاشیه سود برخی شرکت‌ها را از مسیر افت ارزش فروش تحت فشار قرار دهد، اما برای برخی صنایع مصرف‌کننده انرژی یا خوراک، به معنای کاهش نسبی هزینه‌ها باشد. بنابراین، اثر نهایی افت برنت بر بورس تهران یکدست نیست و باید به ساختار درآمد، هزینه، نرخ خوراک، فرمول‌های فروش و وضعیت صادرات هر شرکت به‌صورت جداگانه نگاه کرد.

 نفت برنت