مقررات جدید که بر اساس تصمیم شماره (۸) هیئتمدیره QFMA صادر و در تاریخ ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ در روزنامه رسمی منتشر شده، بهطور کامل جایگزین آییننامه عرضه و پذیرش اوراق بهادار سال ۲۰۲۰ شده است. این اقدام در راستای نوسازی چارچوب حقوقی بازار سرمایه قطر و همسو با اصلاحات مشابه در کشورهایی مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی ارزیابی میشود.
افزایش شفافیت در فرآیند عرضه و پذیرش
مقررات ۲۰۲۵ شفافیت بیشتری در حوزههای زیر ایجاد میکند:
- الزامات و محتوای امیدنامه
- شرایط پذیرش در بازار اصلی و بازار دوم
- محدودیتهای معاملاتی، از جمله تداوم دوره قفل یکساله سهامداران مؤسس در بازار اصلی
هدف از این اصلاحات، تقویت اعتماد سرمایهگذاران، ارتقای استانداردهای افشا و افزایش پیشبینیپذیری در عرضههای اولیه است.
تعیین قیمت عرضه از طریق بوکبیلدینگ
یکی از مهمترین تحولات این مقررات، بهرسمیت شناختن رسمی «بوکبیلدینگ» بهعنوان روش تعیین قیمت عرضه است؛ روشی که بر اساس میزان تقاضای سرمایهگذاران نهادی، قیمت نهایی سهام را در یک دامنه مشخص کشف میکند.
شرایط استفاده از بوکبیلدینگ
استفاده از این روش تنها در صورتی مجاز است که:
- QFMA آن را بهعنوان بخشی از مجوز عرضه تأیید کند؛
- مشاور عرضه و پذیرش، درصد تخصیص سهام به سرمایهگذاران نهادی، دامنه قیمتی و دوره زمانی بوکبیلدینگ را مشخص کند.
بر اساس مقررات جدید:
- حداقل ۳۰ درصد از کل سهام عرضهشده باید به سرمایهگذاران نهادی اختصاص یابد.
- قیمت نهایی عرضه پس از پایان دوره بوکبیلدینگ و مطابق سازوکار درجشده در امیدنامه تعیین میشود.
ابطال عرضه نیز در شرایطی مانند پوشش نیافتن کامل سهمیه سرمایهگذاران نهادی یا مشارکت کمتر از پنج سرمایهگذار نهادی الزامی است؛ موضوعی که بر کیفیت تقاضا تأکید دارد.
تثبیت قیمت سهام با اختیار گرینشو
مقررات جدید همچنین استفاده از «اختیار گرینشو» را برای تثبیت قیمت سهام پس از عرضه اولیه مجاز میداند؛ ابزاری که تنها با تأیید QFMA و تحت مدیریت متعهد پذیرهنویسی یا بازارگردان قابل اعمال است.
در این سازوکار:
- متعهد پذیرهنویسی میتواند تا سقف ۱۵ درصد بیش از سهام عرضهشده را بفروشد؛
- این موقعیت از طریق خرید سهام اضافی از ناشر به قیمت عرضه یا خرید از بازار تسویه میشود.
استفاده از این اختیار مشروط به پذیرهنویسی کامل عرضه، رعایت سقف ۱۵ درصدی، انجام فروش مازاد به قیمت عرضه و اعمال آن حداکثر ظرف ۳۰ روز کاری پس از آغاز معاملات است.
جمعبندی و چشمانداز
ورود رسمی بوکبیلدینگ و اختیار گرینشو به چارچوب مقرراتی قطر، بازار این کشور را بیش از پیش با استانداردهای جهانی همسو میکند. این اصلاحات میتواند فرآیند کشف قیمت را کارآمدتر، نوسانات اولیه را کنترلپذیرتر و جذابیت بازار سرمایه قطر را برای سرمایهگذاران نهادی و بینالمللی افزایش دهد.
در ادامه مسیر نوسازی، اکنون این پرسش مطرح است که آیا قطر در گامهای بعدی، دوره قفل سهام مؤسسان را کاهش داده و محدودیت ۴۹ درصدی مالکیت خارجی در شرکتهای بورسی را بازنگری خواهد کرد؟ تصمیم در این حوزهها میتواند نقش تعیینکنندهای در تعمیق بازار و ارتقای جایگاه منطقهای قطر ایفا کند.
