سرنوشت برندهای لباس ترک چه می‌شود؟!

گزارش از نگار قاسمی منش خبرنگار تحریریه زمان اقتصاد

صنعت نساجی ترکیه که زمانی یکی از موتورهای صادرات و اشتغال این کشور بود؛ حالا در سراشیبی تندی قرار گرفته؛ سقوط سهم بازار جهانی به زیر ۳ درصد که بیش از ۳۱۰ هزار شغل را حذف کرده، خبر از بحران ساختار در صنعتی می‌دهد که سال‌ها به‌جای بهره‌وری و رقابت آزاد، با اتکا به حمایت‌های دولتی و نرخ‌های ترجیحی رشد کرده بود.

برندهای ترک که زمانی به کیفیت اروپایی با قیمت آسیایی معروف بودند، امروز در موقعیتی معکوس قرار دارند. کیفیت این برندها ثابت مانده اما قیمت‌ها دیگر رقابتی نیست. به عبارت دیگر برندهای ترکیه نه‌تنها مزیت نسبی خود را از دست داده؛ بلکه بازار هم به سرعت پاسخ می‌دهد. پاسخ‌ها می‌تواند به این شکل باشد که شرکت‌های خرده‌فروشی اروپایی به‌جای سفارش از ترکیه به سراغ کشورهایی می‌روند که با هزینه پایین‌تری تولید می‌کنند.

برندهای ترک در ادامه این روند، ناگزیر خواهند شد بین سه راه یکی را انتخاب کنند؛

یا از طریق کاهش هزینه تولید، اتوماسیون و بهبود بهره‌وری به رقابت آزاد واقعی برگردند،

یا خطوط تولید را برای حفظ بازار به کشورهایی ارزان‌تر مثل مانند گرجستان یا شمال آفریقا منتقل کنند،

و یا از صنعت تولید به حوزه طراحی و برندینگ، کوچ کرده و تولید را هم به پیمانکاران آسیایی واگذار کنند.

اما اگر دولت همچنان بخواهد با کنترل نرخ ارز و سیاست‌های حمایتی موقتی بازار را دستکاری کند، بحران نساجی از یک افت دوره‌ای، به یک زوال ساختاری تبدیل می‌شود و این افول علاوه بر برندهای پوشاک، تصویر اقتصادی ترکیه را هم در بازار جهانی تضعیف خواهد کرد.

نکته حائز اهمیت این است که بقا و رشد برندها نه از مسیر سوبسید و سیاست پولی، بلکه از کاهش هزینه تولید، نوآوری و رقابت واقعی در بازار جهانی به‌دست می‌آید. اما ترکیه در سال‌های اخیر با سیاست‌های ارزی و مالی انقباضی، عملاً دست تولیدکنندگان را بسته؛ افزایش نرخ بهره، تقویت مصنوعی لیر و افزایش هزینه واردات مواد اولیه نیز باعث شده قیمت نهایی پوشاک ترکیه تا ۵۰ درصد بالاتر از رقبایی چون ویتنام و بنگلادش باشد.