دیدار اخیر دونالد ترامپ با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در حالی با اعلام توافقات تجاری همراه شد که یک موضوع مهم در پشتصحنه باقی ماند: تراشه پیشرفته سری Blackwell انویدیا. این تراشه نسل جدیدی از پردازندههای شتابدهنده هوش مصنوعی است و کارشناسان آن را یکی از کلیدیترین ابزارهای رقابت جهانی در حوزه هوش مصنوعی میدانند.
روزهای پیش از این دیدار، زمزمههایی مطرح شد مبنی بر اینکه ترامپ ممکن است برای جلب همکاری اقتصادی چین، انعطاف بیشتری در صادرات این تراشهها نشان دهد. حتی برخی رسانهها گزارش دادند که دولت آمریکا بررسی امکان صادرات بخشی از ظرفیت این تراشهها را در دست دارد. اما درست در آستانه مذاکره، نمایندگان کنگره آمریکا، از هر دو حزب، بهشدت واکنش نشان دادند و هشدار دادند هرگونه انتقال فناوری Blackwell به چین میتواند مزیت راهبردی آمریکا را در رقابت هوش مصنوعی تهدید کند.
چند سناتور جمهوریخواه این اقدام را معادل انتقال اورانیوم درجهنظامی توصیف کردند؛ تشبیهی که نشاندهنده سطح حساسیت موضوع در ساختار امنیت ملی آمریکاست. دولت نیز در نهایت عقب نشست. ترامپ پس از پایان دیدار گفت که “درباره Blackwell صحبت نکردهایم” و “صراحتاً تصریح کرد که صادرات این تراشهها انجام نخواهد شد.”
سایه تنش در حالی بر این رایزنیها افتاد که شرکت انویدیا در سال گذشته مجبور شد مدلهای خاصی از پردازندههای هوش مصنوعی خود را برای بازار چین با توان پردازشی پایینتر طراحی کند تا با محدودیتهای صادراتی آمریکا همخوان باشد. با این حال بخش بزرگی از بازار جهانی انویدیا همچنان به چین وابسته است و همین موضوع شرکت را در موقعیت حساسی قرار داده است: بین سود تجاری و محدودیتهای امنیتی. شرکتهای دیگر حوزه فناوری نیز نگران داراییهای معنوی و مزیت رقابتی خود هستند و از هر نوع معاملهای که بتواند دانش حساس را به رقیب منتقل کند، بیم دارند.
کارشناسان معتقدند تراشه Blackwell میتواند سطح جدیدی از قدرت پردازشی برای مدلهای هوش مصنوعی ایجاد کند و کنترل آن، یکی از مهمترین نقاط مزیت فناوری آمریکا در مقابل چین است. در چنین شرایطی، حتی مطرح شدن ایده انتقال فناوری به چین، موجی از واکنشهای امنیتی و سیاسی را به همراه داشت.
در نهایت، با وجود وعدههای کلی درباره بهبود روابط تجاری، نتیجه مذاکرات نشان داد که رقابت دو کشور در حوزه نیمهرساناها و هوش مصنوعی وارد مرحله جدیدی شده است؛ مرحلهای که در آن نهتنها سیاست خارجی و تجارت، بلکه امنیت ملی و آینده قدرت جهانی نقش اول را بازی میکنند.
این پرونده همچنین نشان داد که در برابر استراتژی هوشمندانه چین برای توسعه بومی تراشه، آمریکا حاضر نیست کوچکترین شکافی در کنترل فناوریهای پیشرفته ایجاد کند. موضوع بلکوِل، اگرچه به شکل رسمی مطرح نشد، اما پیام روشنی فرستاد: رقابت محاسباتی عصر جدید وارد مرحلهای شده که در آن حتی یک تراشه، سرنوشت ژئوپولیتیک را تغییر میدهد.
