تحقیق و گزارش از احمد قربانی، خبرنگار زمان اقتصاد؛
بر اساس اعلام سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، در سال گذشته بیشترین سهم مصرف گاز مربوط به بخش صنایع با حدود ۳۹ درصد از کل گاز مصرفی کشور است. پس از آن، نیروگاهها با ۳۸ درصد در جایگاه دوم قرار دارند. بخش خانگی سهمی کمتر از ۲۰ درصد از مصرف گاز را به خود اختصاص داده و در نهایت، بخش حملونقل حدود ۴ درصد از کل گاز مصرفی کشور را مصرف میکند.
این آمار نشان میدهد که بخشهای صنعتی و نیروگاهی در مجموع بیش از سهچهارم گاز کشور را مصرف میکنند؛ موضوعی که تأثیر مستقیمی بر مدیریت منابع انرژی و توازن بین مصرف داخلی و صادرات دارد.
بر اساس اظهارات توکلی، در حال حاضر هیچ محدودیتی برای گازرسانی به صنایع و نیروگاهها وجود ندارد و شرایط نسبت به سال گذشته مطلوبتر است. این به معنای افزایش ظرفیت تولید، بهبود زیرساختها و مدیریت مؤثرتر منابع در فصلهای پرمصرف است.
در سال جاری بیش از ۳ میلیارد و ۱۵۰ میلیون مترمکعب گاز بیشتر نسبت به سال گذشته به نیروگاهها تحویل داده شده است. این رقم حاکی از تلاش وزارت نفت برای تأمین پایدار سوخت نیروگاهها و جلوگیری از خاموشیهای احتمالی است.
مدیرعامل شرکت ملی گاز صراحتاً اعلام کرده که صادرات گاز به عراق طبق روال عادی ادامه دارد و هیچگونه وقفهای در این زمینه ایجاد نشده است. این امر از ثبات روابط انرژی میان دو کشور و توان ایران در حفظ تراز صادراتی حکایت دارد.
حدود ۹۰ درصد برق کشور با استفاده از گاز طبیعی تولید میشود. بنابراین هرگونه تغییر در میزان تخصیص گاز به نیروگاهها، میتواند به سرعت بر تولید برق و پایداری شبکه تأثیر بگذارد. تصمیم اخیر برای تقویت سهم نیروگاهها از گاز را میتوان اقدامی راهبردی برای تضمین امنیت انرژی دانست.
راندمان متوسط نیروگاههای حرارتی کشور تنها بین ۳۷ تا ۳۸ درصد است؛ به عبارت دیگر، بیش از ۶۰ درصد انرژی ورودی به گرما و تلفات تبدیل میشود. این ضعف فنی موجب افزایش مصرف گاز در بخش نیروگاهی و در نتیجه کاهش امکان صادرات میشود. نوسازی و بهینهسازی نیروگاهها میتواند نقشی تعیینکننده در کاهش مصرف و افزایش بهرهوری ایفا کند.
ارائه این آمار در چارچوب رویداد تحول دیجیتال در صنعت گاز نشاندهنده جهتگیری تازهای در سیاستهای انرژی کشور است؛ استفاده از فناوریهای نوین برای پایش مصرف، پیشبینی تقاضا و بهینهسازی فرآیندهای توزیع میتواند گام مهمی در مدیریت هوشمند انرژی باشد.
در دنیای امروز، اولویت استفاده از گاز طبیعی بهطور فزایندهای به سمت تولید برق و استفاده صنعتی متمایل شده است، نه مصرف خانگی. دلیل اصلی این تغییر نگرش، نقش گاز طبیعی بهعنوان سوختی نسبتاً پاک، ارزان و کارآمد در فرآیندهای تولیدی و نیروگاهی است، در حالی که مصرف خانگی گاز (برای گرمایش یا پختوپز) ارزش افزوده اقتصادی چندانی ایجاد نمیکند، استفاده از آن در صنایع و نیروگاهها میتواند به رشد تولید، اشتغال و صادرات کمک کند.
از منظر راهبردی، تداوم مصرف بالای گاز در بخش خانگی در کشوری مانند ایران که ظرفیت عظیمی از منابع گازی دارد، اگرچه رفاه عمومی را افزایش میدهد، اما در بلندمدت میتواند مانعی برای توسعه صنعتی و صادرات انرژی باشد. در مقابل، تخصیص هوشمندانه گاز به بخشهای مولد اقتصاد (نظیر نیروگاهها و صنایع با فناوری بالا) ضمن کاهش شدت انرژی و آلودگی، به افزایش بهرهوری و رشد پایدار کمک میکند. بنابراین، در شرایط کنونی جهان، اولویت اصلی استفاده از گاز طبیعی باید در بخشهای نیروگاهی و صنعتی باشد و مصرف خانگی آن باید بهتدریج با بهینهسازی و فناوریهای نو جایگزین شود.
