تحقیق و گزارش از احمد قربانی ، خبرنگار زمان اقتصاد؛
شرکت تسلا پیشنهاد کرده است بستهای گسترده برای ایلان ماسک شامل اعطای اختیارات سهام مرحلهای مطرح کند که در صورت تحقق اهداف بلندپروازانه و افزایش ارزش بازار از حدود ۱ تریلیون دلار به حدود ۸٫۵ تریلیون دلار طی یک دهه، ممکن است ارزشش به تقریباً یک تریلیون دلار برسد.
صندوق نروژ اما گفته گرچه از ارزش خلق شده تحت هدایت آقای ماسک قدردانی میکند، ولی از سه نکتهٔ عمده نگران است: حجم بیسابقه پیشنهاد، رقیق شدن سهام سهامداران و تمرکز ریسک در یک فرد کلیدی یعنی ایلان ماسک!
این یا موفق شود یا نه، صرفاً پیشنهاد اعطای اختیاراتی برای رسیدن به ارزش فوقالعاده بالا مطرح شده که صندوق نروژ آن را «بیش از حد» قلمداد میکند. اگر سهام جدید صادر شود تا ماسک بتواند درصد سهام یا کنترلش را افزایش دهد، سهام فعلی به لحاظ درصدی ممکن است کاهش یابد؛ مسئلهای که برای سهامداران نگرانکننده است.
این که مدیرعامل فعلی بخواهد با بستهای بزرگتر از قبل تشویق شود، سؤالهایی را در حوزهٔ حاکمیت شرکتی مطرح میکند: آیا این پاداش به نفع بلندمدت همهٔ سهامداران است یا صرفاً نقش ماسک را بیش از حد تثبیت میکند؟ صندوق نروژ صراحتاً دربارهٔ این ریسک هشدار داده است.
اگر این بسته رأی موافق بگیرد، ماسک میتواند سهم و نفوذ خود را افزایش دهد و تسلا را به سمت پروژههای بلندمدتی چون روباتاکسی، هوش مصنوعی و اتوماسیون سوق دهد. اگر رأی منفی شود، ممکن است شرکت با چالش حفظ مدیر ارشد خود روبرو شود؛ خود تسلا گفته است که انتخاب ماسک برای سمت مدیرعاملی کلیدی است.
برای سهامداران نهادی سایر شرکتها نیز این رأی یک پیام خواهد بود: نظارت بر بستههای پاداش عظیم در عرصه شرکتهای بزرگ فناوری، اهمیت بیشتری یافته است. از منظر حاکمیت شرکتی؛ این مخالفت نشان میدهد که حتی سرمایهگذاران بزرگ نهادی مانند صندوق نروژ حاضرند علیه پیشنهادات مدیران رأی دهند اگر ساختار پیشنهاد را پرریسک یا ناعادلانه ببینند.
از منظر ارزشگذاری و انگیزه مدیرعامل؛ تسلا با محوریت ماسک تعریف شده؛ بنابراین انگیزه دادن به وی مهم است، اما این پرسش مطرح است که آیا ساختار پاداش، بلندمدت و شفاف طراحی شده یا بیش از حد به رشد سریع و ریسک بالا متکی است؟
از منظر تنظیم بازار سهام و سیاستهای جبران خسارت مدیران؛ این پرونده میتواند در آینده به الگویی برای محدود کردن پاداشهای عظیم در شرکتهای بورسی تبدیل شود؛ مخصوصاً در شرایطی که رشد شرکت با چالشهایی روبهروست.
تصمیم صندوق ثروت نروژ برای رأی منفی نه صرفاً یک مخالفت با فردِ خاص است، بلکه بازتابی از ارزیابی دقیق از ساختارهای پاداش مدیران در شرکتهای بزرگ است. در حالی که شرکتهای فناوری برای حفظ استعدادهای کلیدیشان تشویقهایی قائل میشوند، اما سهامداران نهادی نیز بیش از قبل در پی تضمین این هستند که آن تشویقها به نفع کل سهامداران و نه فقط مدیران باشد. ناظر باشیم که مجمع سهامداران تسلا چه تصمیمی خواهد گرفت — و چه پیامی به بازار خواهد فرستاد.
